السيد الخامنئي
40
چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )
برده شدهاند ، ذكر نكرده است . مثلا در الفهرست پس از ذكر داود بن ابى زيد نيشابورى و تصريح به اينكه ثقه و راستگو است ، مىنويسد : « و له كتب ذكرها الكشى و ابن النديم فى كتابيهما . » حال آنكه در نسخهء كنونى اختيار الرجال از اين شخص نامى نيست . بنابراين اگر مسلم بدانيم كه منظور از كتاب كشى كه در عبارت بالا بدان اشارت رفته همان كتاب معرفة الناقلين ، يعنى اصل كتاب اختيار الرجال ، است و فرض كنيم كه نسخهء كنونى اختيار در اين قسمت دچار تحريف و اسقاط نشده ، ترديدى باقى نخواهد ماند كه تصفيهء شيخ طوسى شامل برخى از رجال مورد وثوق نيز شده است . كتابهايى كه بر محور اختيار الرجال نگارش يافته است چنان كه در آغاز گفتيم ، كتاب اختيار الرجال يكى از چهار كتاب اصلى علم رجال است و در روزگاران پس از شيخ طوسى ، پيوسته مطرح نظر و مورد مراجعهء دانشمندان شيعى بوده است . براثر اين عنايت و اهتمام به مرور زمان كارهاى علمى چندى بر محور آن انجام يافته و كتابهايى فراهم آمده است . و از آنجا كه كتاب نامبرده نامرتب و بدون فصلبندى كاملى نوشته شده و مراجعه و استفاده از آن دشوار بوده ، بيشتر اين كارها در زمينهء تبويب و ترتيب و به منظور آسان كردن كار مراجعان صورت گرفته است . ما تا حدود گنجايش اين گفتار به معرفى آنچه بر اين اساس نگارش يافته مىپردازيم :