السيد الخامنئي
30
چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )
جز همين برگزيدهء شيخ طوسى نيست و به گمان قوى پس از روزگار شيخ نسخهء اصل كتاب كشى در اختيار هيچيك از علماى فن قرار نداشته و به كلى از بين رفته است . تنها كسى كه گمان مىرود نسخهء اصل را دارا بوده شهيد اول است ، چرا كه وى در حاشيهاش بر كتاب خلاصهء علامه ، پس از آنكه از اختيار الرجال مطلبى نقل كرده ، همان مطلب را از كتاب كشى به صورت ديگرى نقل نمود ، « 37 » و اين نشانهء آن است كه وى علاوه بر اختيار الرجال ، اصل كتاب كشى را نيز داشته و آن دو را با يكديگر مقايسه و تطبيق مىكرده است . ولى محقق شوشترى معاصر ، مؤلف قاموس الرجال - كه در اين فن رتبتى بلند را حايز است - معتقد است كه شهيد در شناسايى كتابى كه در دست داشته دچار اشتباه شده و نسخهاى از اختيار الرجال را اصل كتاب كشى پنداشته است ، زيرا نسخههاى اختيار الرجال در مواردى با يكديگر مختلف است . بهترين شاهد سهو شهيد آنكه ، همان جملهاى را كه شهيد به كتاب كشى نسبت داده ، مولى عنايت الله قهپايى « 38 » ، ترتيبدهندهء اختيار الرجال ، عينا همان را
--> ( 37 ) . بدينگونه كه نخست اين عبارت را از علامه نقل مىكند : « روى الكشى عن جعفر ابن احمد بن ايوب عن صفوان . . . » كه دربارهء خالد البجلى است و سپس مىگويد : « اين حديث علاوه بر عدم دلالتش بر توثيق و مدح ، سندش مجهول و مضطرب است زيرا شيخ در كتاب اختيار سند را به اين صورت آورده ولى در كتاب كشى سند چنين است : عن جعفر بن احمد ، عن جعفر بن بشير » الخ - قاموس الرجال ، ج 1 ، ص 36 . ( 38 ) . به ضم قاف ، معرب « كوهپايى » منسوب به كوهپايه يا كوپا از محال اصفهان .