الفريدة الرابعة : في دفع شبهات تورد على القول بالمعاد الجسماني [ 1 ] منها : « شبهة الآكل والمأكول » [ 2 ] ، تقريرها ، أنّه إذا صار إنسان غذاء لإنسان آخر ، فالأجزاء المأكولة ، إمّا أن يعاد في بدن الآكل ، أو في بدن المأكول ، وأيّا ما كان ،

--> [ 1 ] قال - قدّس سرّه - في أسرار الحكم ( ص 342 بتصحيح الأستاذ العلّامة الشعراني - رفع اللّه درجاته - وتعليقه عليه ) : « فصل : در باب معاد جسماني شبهاتى باقي است كه بايد آنها را نيز دفع كرد : شبهه أول امتناع اعاده معدوم است كه ادعاى بداهت شده است در امتناع اعاده بشخصه وعينه . . . شبهه دوم شبهه آكل ومأكول است كه شبه عويصه است براي بعضي . . . شبهه سوم شبهه تناسخ است . . . اين كمترين در « هزار ويك نكته » گفته است : « نكته 396 ، خوراك با خورنده مانند است ، روان خوراك جانور نگردد پس شبهه آكل ومأكول را أساس نبود فافهم . وبه بيان ديگر انسان را دو بدن است يكى بدن دنياوى كه به غذاى جسماني رشد ونمو مىكند واگر غذا از أو گرفته شود كاسته مىگردد كه غذا اجزا ى اين جسم شود ، وبدن دوم بدن أخراوى است كه در طول اين بدن است وبا وى محشور مىشود كه غذاى جسماني جزء وى نمىشود بلكه غذاى أو علم وعمل است كه مادّه بدن اخراوى أو مىباشد ، وغذاى جسماني براي نفس ناطقه قدسية معدّ است كه به إعداد آن اين بدن أخراوى را بمثال بدن دنياوى مىسازد كه خوراك خاك وديگر عناصر نمىگردد وطعمه حيوانات نمىشود ، پس شبهه آكل ومأكول شبه‌اى واهى است ومعاد جسماني بر قوت خود باقي است . تفصيل بيان اين دو بدن وكيفيت ساختن را از اسرار الآيات صدر المتألهين از ص 61 تا 64 چاپ سنگى ، ونيز در آخر فصل ششم طرف دوم مسلك خامس أسفار ( ط 1 - ج 1 - ص 319 ) طلب بايد كرد ، وراقم در رساله اتحاد عاقل به معقول نيز عنوان كرده است » . ( ح . ح ) [ 2 ] المبدأ والمعاد ، ملا صدرا ، ص 396 ، تصحيح سيد جلال الدين آشتيانى ، ط انجمن حكمت وفلسفه . ( م . ط )