[ پاره پاره شدن ابرهاى گازى وتبديل آنها به كهكشانها وستارگان ] با نگرش به قسمتى از فورمول‌هاى شيميايى كه از تركيب وواكنشهاى متقابل عناصر موجب تكثير وتوليد عناصر ديگر شده وتوده‌هاى عظيم گازها وابرها ونهايتا اجرام فعلى كهكشانها را تشكيل مىدهند ، به نوشته‌هاى چند تن از اساتيد بزرگ دانشگاه‌ها واخترشناسان ، آقايان : پاول هاچ - وا - چ - ميدوز - أستاذ دانشگاه لا يستر - واستيون واينبرگ ( برندهء جايزه نوبل 1979 در فيزيك ) ومحمد رضا خواجة نوري نويسنده ومترجم كتب نجومى - ويوسف ثبوتي - وحيدر توفيق‌زاده نويسنده ومترجم كتب اخترشناسى وسايرين را بررسى كرده ونتايج نهايى نظرات آنان را با چگونگى تبديل مواد وذرات تشكيل‌دهندهء اجرام سماوي كه به مولكولهاى حياتي هم گشته‌اند اشاره مىكنيم . همان‌طورىكه در فصلهاى گذشته در ساختار ستارگان وكهكشانها اشاره شد . « 1 » فرض كنيم كه در آغاز جهان ابرى بسيار وسيع ورقيق از گاز چندين ميليون مرتبه پرجرم‌تر از خورشيد وجود داشت . اين ابرها با ابرهايى كه اكنون در كهكشان خودمان مىبينيم فرق داشت . نه فقط بدين معنا كه بسى بزرگتر از آن بود . بلكه حاوي هيچ غبارى هم نبود . احتمالا فقط از ئيدروژن وهيليوم وكمي هم از ساير ذرات تشكيل مىشد . اين ابر در اثر ميدان گرانشى خود كم‌وبيش به همان صورتي كه قبلا گفته شد انقباض يافت . تحول بعدى آن نيز به موازات همان خطوط ادامه يافت وانقباض پيدا كرد وسرانجام پاره پاره شد . وپاره پاره‌ها بازهم انقباض يافته دوباره پاره پاره شد . . . شايد پاره پاره شدن نخستين را بتوان تشكيل مجموعه‌هاى كهكشانها شمرد . چون كهكشانها هم تقريبا هميشه به صورت گروهى ديده مىشود ( در فصلهاى بعد به آنها اشاره خواهد شد ) وپاره پاره شدن پايانى را هم مىتوان تشكيل ستارگان به شمار آورد ( در اين زمينه به شكل‌هاى 8 - 4 نگاه كنيد ) به طورى كه قبلا اشاره شد مركز يك ستاره بسيار داغ است . وأكثر أتمها در نواحي مركزى كاملا به ذرات ريز اتمى خود شكسته شده‌اند . اين ذرات با سرعتهاى

--> ( 1 ) دنباله تحول ستارگان ، ص 191 - 192 .