الغائب . « 1 » « ودر آخر فرمود : حقا همه شما مسؤول ومورد پرسش قرار خواهيد گرفت ، وبنا بر اين واجب است كه هر كدام از شما كه در اينجا حضور داشتيد اين مطالب را به غائبين برسانيد » . ما اين خطبه شريف حضرت رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم را كه در منى ايراد كرده‌اند از « تاريخ يعقوبي » آورديم ، زيرا كه تمام خطبه در اين كتاب آمده است ، ودر ساير كتب همين خطبه ليكن به طور تفريق وقطعه قطعه ذكر

--> ( 1 ) « تاريخ يعقوبي » طبع بيروت سنهء 1379 هجريّه ، ج 2 ، از ص 209 تا ص 212 . واين خطبه را با مختصر اختلافى در عبارت در « تفسير الدّرُّ المنثور » ج 3 ص 234 وص 235 از تخريج أحمد بن حنبل وباوردى وابن مردويه از أبو حمزهء رقاشى از عمويش كه از أصحاب بوده وزمام ناقهء رسول الله صلّى الله عليه وآله وسلّم را گرفته بوده است ؛ روايت كرده است . وأصل اين روايت را در « مسند » احمد حنبل ، در ج 5 ، در ص 72 وص 73 آمده است . ومجلسي در « بحار الأنوار » طبع كمپانى ج 6 ، ص 662 وص 663 از « كافى » روايت كرده است . ودر « سيرهء ابن هشام » ج 4 ، از ص 1022 تا ص 1024 آورده است ؛ ولى در عبارت كتاب الله وعترة نبيّه تحريفى به عمل آمده وبه عبارت : كتاب الله وسنّة نبيّه آورده است . وهمچنين در « البداية والنهاية » ج 5 با چند سند از ص 194 تا ص 201 آورده است ؛ ونيز بيهقى در « سنن » ج 5 ، كتاب الحجّ ص 140 آورده است ؛ ونيز ابن جوزي در كتاب « الوفآء بأحوال المصطفى » ج 1 ، ص 207 وص 208 ذكر كرده است . ونيز ابن سعد در « طبقات » ج 2 ، از ص 183 تا ص 187 آورده است . و « روضة الصفاء » ج 2 ، باب حجة الوداع . و « تفسير علىّ بن إبراهيم » در ذيل آيهء يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ از ص 159 تا ص 161 آورده است . وهمچنين طبري در « تاريخ الأمم والملوك » ج 3 ، از ص 150 تا ص 152 آورده است . وجاحظ در « البيان » و « التبيين » طبع قاهره ، سنهء 1367 ، در ج 2 ، از ص 31 تا ص 33 آورده است .