على زمانى قمشه اى
340
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
متفاوت خواهد بود . شهيد ثاني نيز در مسالك اين تعريف را اختيار كرده است . 4 - محقق ثاني در بيان ديگرى كه در شرح الفيهء شهيد أول دارد گفته است : جهت ، عبارت است از خط مستقيمى كه در سمت كعبه فرض مىشود به گونهاى كه اگر از جاى نمازگزار ( مثلا ) خطى مستقيم به آن خط برخورد كند دو زاويه قائمة تشكيل دهد ، پس چنانچه يكى از زاويهها حاده وديگرى منفرجه باشد روبروى جهت كعبه ايستاده نيست . 5 - فاضل مقداد گفته است : جهت كعبه براي فاصلههاى دور خط مستقيمى است كه از مشرق به مغرب اعتدال واز سطح كعبه مىگذرد ، آنگاه شعاع ديد ناظر خط مستقيم ديگرى فرض مىشود كه به خط أول برخورد كند ودو زاويه قائمه ايجاد نمايد ، در اين صورت رو به كعبه است ، اما اگر با زاويه حاده يا منفرجه برخورد كرد رو به كعبه نيست ، بلكه بين مشرق ومغرب قرار گرفته است . 6 - مىتوان گفت : جهت ، همان سمت در اصطلاح هيأت است . يعنى نقطهاى است از دايره أفق كه هرگاه انسان روبهروى آن بايستد رو به قبله ايستاده است وچون زمين كروى است روبروى عين كعبه ايستادن براي فاصله دور امكانپذير نيست ، اما چون قبله چنانكه در روايات واردشده عبارت است از موضع بيت الله تا عنان آسمان واعماق زمين ، اين امكان را فرآهم آورده كه همهء نقاط كره زمين بدان جانب بايستند . ليكن شهيد ثاني در « مقاصد علّيه » بر آن است كه اگر مراد از جهت ،