على زمانى قمشه اى

326

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )

است . لازم به ذكر است كه مناطق قطبى جنوبي از اين شيوه بهره‌مند نخواهند بود زيرا در اين دو روز ، خورشيد را بالاى دايره أفق خويش مشاهده نخواهند كرد . 6 - تعيين سمت قبله از قبله‌نماى رزم‌آرا : سرتيپ حسينعلى رزم‌آرا در سال 1331 هجرى شمسي به ابتكار شايستهء قبله‌نما دست يا زيد ، در اين قبله‌نما يك عقربه مغناطيسى ويك صفحه مدرج حاوي جهت قبله در شهرهاى مختلف استفاده ودر محاسبات مربوطه مسأله ميل مغناطيسى منظور شده است . به نظر كارشناسان ، رزم‌آرا ، زاويه بين امتداد قبله وشمال مغناطيسى را از روى جداول ونقشه‌ها با در نظر گرفتن ميل مغناطيسى ، طبق آخرين نقشه‌ها تعيين كرده ودر تهيه قطب‌نماى مغناطيسى به نحوى تركيب ودخالت داده كه - بجز در مواردى كه وجود مواردى آهنى يا معادن تركيبات آهن سبب انحراف غير عادى عقربه مىگردد - امتداد قبله را با دقت لازم نشان مىدهد . گرچه انحراف مغناطيسى نقاط مختلف ، افزون بر تغيير ناچيز روزانه به طور دايم نيز تغيير مىكند ولى براي مدت زيادى كه تغيير انحراف مغناطيس از حدود چند درجه تجاوز نكند از اعتبار ساختار قبله‌نماى مغناطيسى نمىكاهد . رزم‌آرا محاسبات قبله‌نما را از دو راه زير ذكر كرده وگفته است : 1 - پس از تعيين طول وعرض جغرافيايى دقيق مكة وشهر منظور ، به وسيله دستورهاى حل مثلثات كروى ، جهت قبله تعيين مىشود اين