على زمانى قمشه اى

316

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )

90 درجه وبيشتر فاصله داشته باشد كار ساز نيست . از اين رو محقق طوسي چاره‌اى انديشيده است . چاره‌انديشى خواجة نصير طوسي ( ره ) : محقق طوسي وبرخى ديگر از پژوهشگران در مقام چاره‌انديشى گفته‌اند : اگر بين طول مكة معظمه وشهر مورد نظر 90 درجه فاصله باشد ، اگر آن شهر در جهت شرقي مكة است يك خط طولى موازى خط نصف النهار شهر ، عمود بر نقطه مغرب اعتدال ( يعنى نقطه تقاطع دايره هندى با خط اعتدال ) اخراج شود كه خط طولى در نقطه مغرب اعتدال ، مماس دايره ، از خارج مىگردد . واگر شهر مورد نظر در جهت غربى باشد ، خط طولى را بر نقطه مشرق اعتدال همچنان عمود بايد كرد پس از آن ، يك خط عرضى موازى خط اعتدال بايد اخراج وامتداد داده شود تا خط طولى را در خارج دايره قطع كند ، نقطه قطع ، سمت قبله است ، وخطى كه از مركز دايره بدان وصل شود خط سمت قبله است . ( نگ شكل 100 )