على زمانى قمشه اى

309

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )

اين قوس قوس انحراف سمت قبله نيز ناميده مىشود . د - خط سمت قبله : خط واصل بين نقطه سمت الرأس ناظر در أفق حسى وبين نقطه سمت قبله را خط سمت قبله گويند . وچنانچه نمازگزار بر اين خط قرار گيرد رو به قبله وفضاى متعلق به آن ايستاده است . بنابراين سمت قبله نقطه‌اى است در محيط دايره أفق كه هر گاه انسان مواجه آن باشد مواجه قبله خواهد بود . ه - دانستن طول وعرض بلاد ونقاط كره زمين در روش ترسيمى براي به دست آودن قبله نقش مهم واساسى دارد وبدون در دست داشتن نقشه يا جدول طول وعرض دست يافتن به سمت قبله كار آسانى نيست . پس از توجه به نكات ياد شده وترسيم دايره هندى خواهيم گفت : 1 - اگر شهر ويا نقطه مفروض ، با مكة معظمه در يك طول قرار گرفته وعرض شهر مفروض شمالىتر از عرض مكة باشد ، هر دو شهر در سطح يك دايره نيمروز قرار دارند ونقطه جنوب دايره هندى ، نقطه سمت قبلهء آن شهر است . در اين فرض اگر عرض شهر ، كمتر از عرض مكة ويا در نيمكره جنوبي باشد ، نقطه شمال دايره مزبور ، سمت قبله است . 2 - اگر طول وعرض شهر منظور ، بيشتر ويا كمتر از طول وعرض مكة باشد لازم است نخست چهار جهت اصلى بر روى دايره هندى توسط دو خط شمال وجنوب ، ومشرق ومغرب اعتدال ، ترسيم شود آنگاه تفاوت ميان طول وعرض شهر با مكة ، محاسبه ، وتوسط دو خط طول وعرض روى دايره معلوم گردد وسرانجام « خط سمت » بين