شهادت به رؤيت دهند پذيرفته نيست . 6 . اگر اوصافى كه شهود نقل مىكنند مخالف باشد با اوصافى كه متخصّصان بر آن تأكيد دارند ماه ثابت نمىشود . 7 . صحيح نيست هميشه ، ماه را تمام ( سى روز ) به حساب آورد . 8 . فوق أفق بودن ماه به مدت زياد دليل بر شب دوم بودن آن نيست مگر اين كه يقين حاصل شود كه هلال بيش از 24 ساعت قبل تولد يافته است . ضابطهء تكويني در اثبات اوّل ماه در خصوص اثبات اوّل هر ماه مىتوان به يك قاعدهء تكويني اشاره داشت ، اين قانون از فرمايش امام صادق عليه السّلام نيز استنباط مىشود ، وآن اين كه مىدانيم حركت ماه در هر شبانه روز تقريبا 12 درجه برابر چهل وهشت ( 48 ) دقيقه زماني است . بنابراين از لحظهء مقارنهء خورشيد وماه تا نيمهء هر ماه خورشيد وماه هر روز به اندازه 48 دقيقه بر فاصله خود مىافزايند ودورتر مىشوند ، واز نيمهء هر ماه تا لحظهء مقارنه هر روز به همين مقدار ( 48 دقيقه ) به هم نزديك مىگردند تا بار ديگر به لحظه مقارنه برسند ومحاق كامل ماه صورت گيرد ودر واقع اين حركت ماه است كه سبب اين پديده مىشود . بر پايهء اين قاعده هرگاه ميان لحظه غروب آفتاب تا لحظهء غروب ماهتاب كمتر از چهل وهشت ( 48 ) دقيقه باشد ، هلال به شب اوّل تعلق دارد ، وهر گاه بيش از 48 دقيقه بالاى أفق مكث داشته باشد به شب دوم متعلّق است وغالبا « مطوّق » مىباشد ، چنان كه امام صادق عليه السّلام در روايت محمد بن مرازم فرمود :