على زمانى قمشه اى

228

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )

شهاب ياشخانه Meteors در فضا ذرات بسيارى موجود است كه اندازهء آن‌ها نوعا از شن كوچكتر وگاه از دهها متر هم تجاوز مىكند ، هنگامى كه اين ذرات به وسيله نيروى جاذبه زمين ربوده وبه درون جوّ زمين راه مىيابند ، بر اثر مالش واصطكاك با ذرّات هوا داغ وگداخته مىگردند وپديده درخشانى را به نام تير شهاب يا شخانه به وجود مىآورند ، تابناكى اين گونه اجرام در واقع از آن خود آن‌ها نيست ، بلكه مولكول‌هاى گاز مسير آنها بر اثر اصطكاك داغ مىگردند وبه صورت هالهء فروزانى پيرامون ذرات مزبور را فرا مىگيرند . شهاب‌ها معمولا با سرعت 70 كيلومتر در ثانيه به جوّ زمين وارد مىگردند ، با اندازه‌گيرى سرعت مىتوان جرم شهاب‌ها را كه غالبا فقط چند ميلىگرم است محاسبه نمود . شهاب‌ها بر دو گونه‌اند : پراكنده ورگبارى ، شهاب‌هاى پراكنده در هر جهت ودر هر موقعيت زماني ممكن است ديده شوند ، بهترين زمان براي ديدن اين گونه شهاب‌ها ساعت‌هاى أولية پس از نيمه شب است ، در اين ساعت‌ها به طور متوسط در يك ساعت 6 شخانه در آسمان ديده مىشود كه هر كدام حدود 30 ثانيه در آسمان پاييده وبه ميزان پنج درجه جابه‌جا مىگردند ، اما شهاب‌هاى رگبارى محصول از بقاياى دنباله‌داران هستند كه هنگام عبور زمين از ميان آن‌ها به صورت رگبارى از شهاب در آسمان جلوه‌گر مىشوند . غبارى كه از خاكستر شدن شخانه‌ها حاصل مىآيد به آرامى بر زمين مىنشيند وروزانه صدها تن بر جرم سيارهء زمين مىافزايد .