على زمانى قمشه اى

174

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )

و - شكل وحركات : كلف خورشيدى به گردابى مىماند كه حركت آن در نيمكره شمالي خورشيد در خلاف جهت عقربه‌هاى ساعت ودر نيمكره جنوبي در جهت عقربه‌هاى ساعت است . ز - دوره‌هاى تناوب : دوره تناوب كلفها 22 سال است كه از تغييرات دو نيم دوره 11 سأله شبيه به همديگر تشكيل شده است ( كلف با قطبيت شمال جو در نيم دورهء أول ، جنوب‌گراست در نيم دوره دوم ) . دوران خورشيد : 1 - كلفها اطلاعاتى دربارهء چرخش خورشيد برگرد محورش به ما مىدهند ، بدين گونه كه اوّلا : همهء كلفهاى خورشيدى در يك جهت به دور خورشيد مىگردند . وثانيا : مدتي كه كلفها در پشت خورشيد هستند برابر است با زماني كه در جلوى آن هستند . 2 - دليل مبتنى بر اثر دوپلر ( تغيير در طول موج ) ثابت مىكند كه طيفهاى شعاعى نوري كه از دو كنارهء متقابل خورشيد مىآيند متفاوت‌اند ، نور لبه‌اى كه از ناظر دور مىشود حكايت از تغيير مكان سرخ مىكند ، ونوري كه از لبه‌اى مىآيد كه به ناظر نزديك مىشود حاكى از تغيير مكان خطوط به سمت انتهاى آبى طيف است . جهت چرخش خورشيد نيز مانند جهت دوران زمين است ، مدت زمان يك بار دوران كامل به دور محور ، ثابت نيست بلكه با عرض جغرافيايى تغيير مىكند ، در استوا اين دورهء تناوب 8 / 26 روز است ، در عرض 30 درجه 2 / 28 روز ، در 45 درجه 4 / 28 روز ، در 60 درجه 31 روز ودر 80 درجه 5 / 33 روز است .