على زمانى قمشه اى
158
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
زمين قرار مىگيرد ونيمكره تاريك آن رو به زمين واقع مىشود ، چنين حالتي را ماه نو ( New , Moon ) مىگويند ، كوتاه زماني پس از ماه نو بخش كوچكى از نيمكره روشن ماه كه به كمان باريكى شباهت دارد رو به زمين مىكند كه به آن « هلال » ( Crescent ) مىگويند ، هماهنگ با پيشروى ماه روى مدار خويش به ميزان روشنايى نيمكره رو به زمين آن افزوده مىگردد وشكل هلالي آن به تدريج رو به فزونى مىنهد تا جايى كه نيمى از نيمكره روشن ماه رو به زمين قرار مىگيرد ، به اين مرحله « چهار يك أول » يا « تربيع يكم » مىگويند ، سپس به تدريج بر پهنهء روشن ماه افزوده مىگردد ، تا به موقعيتى مىرسد كه خورشيد وزمين وماه در يك خط قرار مىگيرند ( تقابل ) ونيمكره روشن آن به زمين رو نمايد كه نام آن « بدر » ( Full , Moon ) است . چهره روشن ماه پس از مرحلهء بدر به تدريج رو به زوال مىگذارد تا جايى كه به چارك دوم ( تربيع دوم ) وارد گردد ، وسپس رو به هلال پايانى مىنهد ودر آخرين روزها به يك كمان باريك تبديل مىشود وسرانجام به مرحلهاى مىرسد كه نيمكرهء روشن آن رو به خورشيد وپشت تاريك آن رو به زمين كرده وتحت نور كامل خورشيد قرار مىگيرد ، اين مرحله را « محاق » يا « اقتران » گويند . گفتنى است در مراحل هلال أول وآخر ، معمولا نيمكره تاريك ماه را نور ضعيفى كه در واقع بازتاب نور زمين است روشن مىسازد . ( نگ شكل ، 54 )