كتاب صرف مير بسم اللّه الرحمن الرحيم بدان - أيّدك اللّه تعالى في الدّارين - كه كلمات لغت عرب ، بر سه گونه است : اسم است وفعل است وحرف . اسم چون رجل وعلم . فعل چون ضرب ودحرج . حرف چون من وإلى . وتصريف در لغت : « گردانيدن چيزى است از جايى به جايى واز حالي به حالي » ودر اصطلاح علما عبارت است از : گردانيدن يك لفظ بسوى صيغه‌هاى مختلفه تا حاصل شود از آن معناهاى متفاوتة . وتصريف در اسم كمتر باشد چون : رجل رجلان رجال ورجيل وتصريف در فعل بيشتر باشد چون : ضرب ضربا ضربوا ضربت ضربتا ضربن ضربت ضربتما ضربتم ضربت ضربتما ضربتنّ ضربت ضربنا وچون : يضرب يضربان يضربون تضرب تضربان يضربن تضرب تضربان تضربون تضربين تضربان تضربن أضرب نضرب . وتصريف در حرف نباشد زيرا كه در حرف تصرّف نيست . فصل : [ بناى اسم ] اسم را سه بناست : ثلاثىّ ورباعىّ وخماسىّ وهريك از اين