جمعى از علما

611

جامع المقدمات ( جامعه مدرسين ) ( فارسي )

تصديق نيست بلكه شرط تصديق است . فصل : [ اقسام تصور ] بدان‌كه تصوّر بر دو قسم است : [ فصل : تصور بديهي ] يكى آن‌كه در حصول وى احتياج نباشد به نظر وفكر چون تصوّر حرارت وبرودت وسياهى وسفيدى ومانند آن واين قسم را تصوّر ضروري وبديهي خوانند . دوّم آن‌كه در حصول وى احتياج باشد به نظر وفكر چون تصوّر روح وملك وجنّ وأمثال آن واين قسم را تصوّر نظري وكسبى خوانند . وبر همين قياس تصديق نيز بر دو قسم است ، يكى ضروري كه در حصول وى احتياج به فكر ونظر نباشد چون تصديق به آن‌كه آفتاب روشن است وآتش گرم است ونظاير آن . دوّم تصديق نظري كه محتاج باشد به نظر وفكر چون تصديق به آن كه صانع موجود است وعالم حادث است وغير آن . فصل : [ تصور نظري ] بدان‌كه تصوّر نظري را از تصوّر ضروري وهمچنين تصديق نظري را از تصديق ضروري حاصل مىتوان كرد به طريق فكر ونظر وآن عبارت است از ترتيب تصوّرات يا تصديقات حاصله بر وجهي كه مؤدّى شود به حصول تصوّرى يا تصديقي كه حاصل نبوده باشد چنانكه تصوّر حيوان را با تصوّر ناطق جمع كنى وگويى حيوان ناطق ، از اينجا تصوّر انسان كه حاصل نبوده باشد حاصل مىشود . وچنانكه تصديق به آن كه عالم متغيّر است با تصديق به آن كه هرچه متغيّر است حادث است جمع كنى وگويى « العالم متغيّر وكلّ متغيّر حادث » از اين‌جا