العلم المحتاج إليه في الحال الموصل إلى النفع في المآل كما يقال : « أفضل العلم علم الحال ، وأفضل العمل حفظ المآل » . فيفرض على الطالب ما يصلح حاله . شايسته قرار مىدهد ، بدست آورد ، وارجمندى وارزش علم بر كسى پوشيده نيست ، زيرا تنها علم است كه مخصوص وويژهء آدمي است ، زيرا غير از علم حالات ديگر آدميان ، ميان آنان وحيوانهاى ديگر مشترك است ، از قبيل : دليرى ، نيرومندى ، مهربانى و . . . ، وبه‌واسطهء علم بود كه خداى متعال فضيلت آدم را بر فرشتگان ظاهر كرد ، وآنان را براي سجده وخضوع در برابر آدم فرمان داد ، وعلم است كه وسيلهء سعادت وخوشبختى ابدى است « در صورتي كه با عمل ، مقرون وهماهنگ باشد » بنابراين علمي كه در ضرورتهاى زندگى ديني بدان نيازمنديم ، فراگرفتن آن واجب عيني است ، يعنى بر هر مكلّفى واجب است ، وچنانچه با اختيار فراگرفته نشود ، اجبارى مىشود ، وامّا دانشى كه گهگاهى بدان نياز است ، يادگيرى آن ، واجب كفايى است ، يعنى اگر عدّه‌اى كه به‌واسطهء آنان نياز جامعهء اسلامى وديني برطرف مىشود ، آن را فراگيرند ، واجب بودن آن از عهدهء ديگران ساقط مىشود ، وچنانچه در منطقه‌اى هنوز كسى بدان اقدام نكرده است ، ابتداءا بر هر به تكليف رسيده‌اى واجب است ، ودر بيان اين مطلب گفته شده به اين كه : علمي كه نياز به آن هميشگى است همانند طعامي است كه هركسى بدان نياز دارد ، وامّا دانشى كه بعضي از أوقات مورد نياز است ، همچون دارويى است كه گاهى ، مورد نياز واستفاده است ، وعلم نجوم وستاره‌شناسى كه حوادث را به‌طور قطعي پيش‌بينى وپيشگويى مىكند ، به مانند مرض وبيمارى است وحرام است ، زيرا چنين علمي زيان‌آور بوده ونفع صحيحي ندارد ، مگر آنچه كه در رابطهء با شناخت قبله وأوقات نماز واز اين قبيل باشد ، كه جايز وبلكه به‌صورت كفايى واجب وضروري است .