ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

75

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

انواع صدقه پاداش بىاندازه دارد و ما به فضيلت آن در جاى خود اشاره خواهيم كرد . و امّا احسان و جوانمردى ، يعنى صرف مال در مهمانى يا هديه يا كمك به مردم و مانند اينها كه بدان وسيله دوستان و ياران به دست مىآيد و صفت جود و سخاوت حاصل مىشود . زيرا كسى به صفت جود متّصف نمىشود مگر اينكه راه نيكى و مردانگى و مروّت را برگزيند ، و در اين شكَّى نيست كه پاداشى بزرگ دارد ، و اخبار بسيار دربارهء هديه و مهمانى و اطعام رسيده است و فقر و بينوائى در مورد اين مصارف شرط نيست . و امّا حفظ آبرو يعنى بذل مال براى دفع سرزنش و عيب گوئى ابلهان و بىخردان و بستن زبان هرزه گويان و غيبت كنندگان و جلوگيرى از شرّ ظالمان و امثال اينها نيز از فوائد دينى مال است . رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود : « ما وقى المرء به عرضه فهو له صدقة » « آنچه آدمى براى حفظ آبرو خرج كند در حكم صدقه است » . و امّا مزد كارگر و خدمتگزار ، شكَّى نيست كه در كمك به انجام امور دينى مؤثّر است ، زيرا كارهائى كه انسان در زندگى به آنها نياز دارد بسيار است و اگر همه را خود به عهده گيرد وقت او ضايع مىشود و از ذكر و فكر كه برترين مقامات سالكان راه آخرت است باز مىماند ، و كسى كه مال ندارد بايد همهء كارها را خود انجام دهد ، حتّى كتابى را كه به آن نياز دارد بايد رونويسى كند ، و با فرض انجام اين كارها توسّط ديگران ضايع كردن وقت در آن موجب زيان و ندامت است . سوم - آنكه آن را به مصرف نامعينّى كه خير عام در آن است مىرساند ، يعنى خيرات جاريه از قبيل ساختن مسجد و مدرسه و پل و كاروانسرا و راهسازى و جارى كردن قنات و نوشتن قرآن و انتشار كتب علمى و غير اينها از چيزهائى كه وقف مىكند و براى هميشه باقى مىماند و پيوسته باعث دعاى بندگان شايستهء خدا مىشود .