فرمود : « مراد پر كردارتر نيست ، بلكه مقصود درست كردارتر است . و درستى همان ترس از خدا و نيّت صادق است » ، سپس فرمود : « پايدارى بر عمل تا خالص بماند از خود عمل سختتر است ، و عمل خالص آنست كه نخواهى كسى جز خداى عز و جل تو را بر آن بستايد ، و نيّت برتر از عمل است ، بدانيد كه نيّت همان عمل است » ، سپس اين قول خداى عز و جل را تلاوت فرمود : « قل كلّ يعمل على شاكلته » « بگو هر كسى بر طبيعت و خلق و خوى خويش عمل مىكند » و شاكله يعنى نيّت ( 1 ) . و حضرت صادق عليه السّلام فرمود : « اخلاص جامع اعمال فاضله است ، كليد آن قبول پروردگار و توفيق آن رضاى الهى است ، و هر كه خداوند عمل او را بپذيرد و از او راضى باشد با اخلاص است اگرچه عملش اندك باشد ، و هر كه خدا عمل او را قبول نكند مخلص نيست هر چند عملش بسيار باشد ، به اعتبار عمل آدم عليه السّلام و ابليس . و علامت قبول عمل وجود استقامت و پايدارى است به وسيله بذل همهء محبوبها همراه با علم و آگاهى نسبت به هر حركت و سكونى ، و انسان مخلص جان خود را در اين طريق ذوب مىسازد و ثمرهء قلب خويش را در راه استوارى علم و عمل بذل مىكند ، زيرا اگر اين را دريافت همه را دريافته و اگر اين را از دست داد همه را از دست داده است ، و معنى تنزيه در توحيد همين است چنان كه اوّل ( تعالى ) فرمود : « عمل كنندگان هلاك شدند مگر عبادت كنندگان آنها ، و عابدان هلاك شدند مگر عالمان آنها ، و عالمان هلاك شدند مگر صادقان آنها ، و صادقين هلاك شدند مگر مخلصان آنها ، و مخلصين هلاك شدند مگر متّقيان آنها ، و متّقين هلاك شدند مگر اهل يقين ، و اهل يقين بر لب خطرى عظيم واقعند خداوند به پيامبر خويش فرمود : و اعبد ربّك حتّى يأتيك اليقين : پروردگارت را عبادت كن تا آن امر يقينى ( مرگ ) فرا رسد . و كمترين حدّ اخلاص آنست كه بنده آخرين درجهء توانائى و طاقت خود را به كار برد ، و در عين حال براى عمل خود ارزش و قدرى نزد خداوند قائل نباشد يعنى تصور نكند كه بر خداست كه پاداش عمل او را بدهد ، زيرا بايد بداند كه اگر خداوند از او بخواهد كه حقّ عبوديّت را ادا و ايفا كند عاجز خواهد بود ،

--> ( 1 ) اخبارى را كه از اهل بيت عليهم السلام روايت شده با « كافى » : باب اخلاص ، و با « وافى » : 3 - 328 ، 329 تصحيح كرديم . .