رهنمون و راهبر خواهد بود ، و به فرشتگان كه دست شهوت و غضب از دامنشان دور است شبيه مىگردد ، زيرا برداشتن و رفع آثار شهوت و غضب از نفس ، كمال حقيقى است و از صفات ملائكه بشمار مىرود . و از صفات كمال خداى سبحان اين است كه تغيير و تأثير بر حريم كبرياى او راه نمىيابد ، و هر كه از تغيّر و تأثّر عوارض دور تر باشد به خداوند نزديكتر است . و امّا قدرت ، يكى از علما گفته است : « در قدرت كمال حقيقى براى بنده نيست ، زيرا قدرت حقيقى از آن خداست ، و آنچه در پى اراده و قدرت و حركت بنده پديد مىآيد ، خداى تعالى آن را پديد مىآورد . بلى ، آدمى را كمالى از جهت قدرت نسبت به حال هست ، و آن وسيله اى است براى كمال علم ، همچون سلامت اندامها و نيروى دست براى گرفتن و پا براى راه رفتن و حواس براى ادراك ، كه اين قوا آلت و ابزارى هستند براى رسيدن به حقيقت كمال علم ، و گاهى در فرا گرفتن تمام اين قوا به نيروى مال و جاه نيازمند است تا به خوراك و پوشاك دست يابد ، و اين به اندازهء معلوم و معيّنى است ، و اگر آن را براى وصول به معرفت خداوند به كار نبرد البتّه خيرى در آن نيست ، مگر از جهت لذت كنونى كه به زودى از ميان مىرود ، و بنده را به كسب قدرت باقى بعد از مرگ راهى نيست ، زيرا قدرت وى بر اشياء اين عالم خاكى است ، مانند مال و بدنهاى آدميان ، كه با مرگ پايان مىپذيرد » . و مىدانى كه بىشك نوعى قدرت براى بندگان تحقّق پذير است ، اگرچه اسباب و اصل آن از خداى سبحان است ، ليكن قدرت بر امور دنيوى و فانى مانند مال و اشخاص و غير اينها كمال حقيقى نيست زيرا با مرگ از ميان مىرود . بلى ، حق اين است كه براى بنده قدرت نفسانى هست - يعنى تأثير نفس وى در كائنات ، كه تأثيرى روحانى و معنوى است - چنان كه اين امر از انواع تأثير بعضى از نفوس در انسان و حيوان و گياه و جماد ظاهر و معلوم است . و مانند اين قدرت بعد از مرگ نيز براى نفوس باقى مىماند و از اين رو مىبينى كه كسى كه به بعضى از نفوس كاملهء در گذشتگان استغاثه و فرياد رسى مىكند تأثيرات و