فصل 24 كمال حقيقى در علم و قدرت و مال و جاه چون دانستى كه محبوب انسان علم و قدرت و مال و جاه از جهت كمال بودن آنهاست ، اين را نيز بدان كه به سبب اغواء شيطان چنان امر بر آدمى مشتبه مىشود كه كمال حقيقى را با كمال وهمى و خيالى اشتباه مىكند ، و همهء آنها را كمال مىداند و به همه دل مىبندد . امّا تحقيق مطلب اين است كه بعضى از اينها كمال حقيقى و بعضى كمال وهمى است كه اصل و ريشه اى ندارد ، و سعى در طلب آن نادانى و زيانكارى و تضييع وقت و زبونى است . بيان مطلب : شكَّى نيست كه مال و جاه كمال نيست ، زيرا قدرت و استيلا بر اموال از راه تصرف در آنها و بر دلها و بدنها به وسيلهء تسخير و به فرمان در آوردن آنها با مرگ پايان مىپذيرد ، پس هر كه آن را كمال پندارد نادان است . و مردم همگى در گرداب اين نادانى گرفتارند ، و گمان مىكنند كه قدرت بر اجساد به قهر و غلبه و حشمت ، و بر اموال به وسيلهء گسترش ثروت و توانگرى ، و بر تعظيم دلها به سبب جاه و منزلت ، كمال است . و چون عقيده به كمال بودن اينها پيدا كردند آنها را دوست مىدارند ، و چون به آنها دل بستند در جستجوى آنها برمىآيند ، و چون به دنبال آنها رفتند بدانها مشغول مىشوند و جان و عمر خويش بر سر آنها مىگذارند . در نتيجه كمال حقيقى ، يعنى علم و آزادگى ، را كه موجب قرب به خداست فراموش مىكنند . « اينانند كه زندگى دنيا را به آخرت خريدند ، پس در عذاب ايشان هرگز تخفيف داده نخواهد شد و يارى نمىشوند » ، و همين كسانند كه