بودن از خطاها و لغزشهاست ، و خداوند آن را پردهء جاهل و زينت عالم قرار داده ، و همراه آن بر كنارى هوى ، و رياضت نفس ، و شيرينى عبادت ، و زوال قساوت دل ، و عفاف و مروّت و ظرافت است . پس زبان را تا ناچار نشدى ببند ، بخصوص هنگامى كه شخص شايسته اى براى كلام نيابى و يار و همدمى در سخن گفتن و مذاكره براى خدا و در راه خدا پيدا نكنى . ربيع بن خثيم كاغذى فرا روى خود مىنهاد و هر چه مىگفت مىنوشت و شبانگاه حساب خود را مىرسيد كه چه چيز به سود او و چه چيز به زيان او بوده ، و مىگفت : آه آه خاموشان نجات يافتند و ما مانديم . و يكى از اصحاب رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم سنگريزه در دهان خود مىنهاد ، و چون مىخواست سخنى بگويد كه مىدانست براى خدا و در راه خدا و رضاى خداست آن را از دهان خود بيرون مىآورد . و بسيارى از صحابه - رضوان اللَّه عليهم - نفس كشيدنشان مانند نفس كشيدن غريق بود ، و همچون بيماران سخن مىگفتند . و همانا سبب هلاك و نجات خلق تكلَّم و خاموشى است . پس خوشا به حال كسى كه عيب كلام و تمايل و خواهشى را كه در آن است بشناسد ، و خاموشى و فوائد آن را بداند ، كه اين از اخلاق انبياء و شعار اصفياء است . و هر كه اندازهء كلام بداند خاموشى را نيكو قرينى خواهد يافت ، و هر كه بر لطائف صمت و سكوت آگاه باشد و بر گنجينه هاى خويش واقف و امين باشد سخن گفتن و خاموشىاش هر دو عبادت است ، و بر اين عبادت جز خداوند جبّار آگاه نخواهد بود ( 1 ) « . از اين اخبار معلوم مىشود كه : صمت و خاموشى با همهء آسانى از هر عملى براى انسان سودمندتر است ، و چگونه چنين نباشد در حالى كه خطر زبان كه از هر خطر ديگرى بزرگتر و آفات آن از هر چيز هلاك آورتر است جز از راه خاموشى جلوگيرى نمىشود . و هر چند براى بعضى از سخنان فوايدى هست ، ليكن فرق نهادن بين خوب و بد سخن بسى دشوار است ، و بر فرض اين فرق و تشخيص وقتى زبان به سخن گشوده شود اقتصار بر سخنان نيك و بىعيب دشوارتر است ، و بنابراين خاموشى دربارهء آنچه يقين به خير و ثواب بودن آن حاصل نيست از سخن گفتن بهتر و سودمندتر است .

--> ( 1 ) « مصباح الشريعة » : باب 27 . .