« به خدا سوگند كه شما را به طاعتى ترغيب نمىكنم مگر آنكه به آن از شما پيشى مىگيرم ، و شما را از گناهى باز نمىدارم مگر آنكه پيش از شما از آن باز مىايستم » . 6 - صدق در مقامات دينى : مانند صبر و شكر و توكَّل و حب و رجا و خوف و زهد و تعظيم و رضا و تسليم و امثال اينها . اين گونه صدق بالاترين و ارجمندترين درجات صدق است ، و هر كه به حقيقت اين مقامات و لوازم و آثار و غايات آنها متّصف شود حقيقة صدّيق است ، و هر كه اسم آنها را بر خود ببندد و از حقيقت و آثار و غايات آنها بىخبر باشد در واقع كاذب است . مگر نمىبينى كه هر كه از سلطان يا قدرتمندى ترسان شود چگونه چهره اش زرد و خور و خوابش دشوار و عيش و زندگانيش تيره و ناگوار و خاطرش پريشان و اعضا و جوارحش مضطرب و لرزان مىگردد ؟ و گاه دست از شهر و ديار مىشويد و ترك اهل و عيال خود مىكند و در غربت با تنهائى و رنج و مشقّت مىسازد و خطرها را به جان مىخرد و سختى و زحمت سفرها را برمىگزيند ، اين همه از بيم آن كسى است كه از او ترسيده ، چنين خوفى صادق و واقعى است . و امّا كسى كه ادعاى ترس از خدا يا آتش دوزخ دارد و هيچ اثرى از آن به هنگام قصد انجام گناه در او ظاهر نيست ، خوفش كاذب است . پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « لم أر مثل النّار نام هاربها ، و لم أر مثل الجنّة نام طالبها » « چون آتش دوزخ نديدم كه گريزان از آن در خواب باشد ، و چون بهشت نديدم كه خواهان آن در خواب باشد » . امّا اين مقامات را نهايتى متصور نيست تا براى كسى ممكن باشد كه به نهايت آن برسد ، بلكه هر بنده اى به حسب حال و مرتبهء خود نصيب و بهره اى دارد ، معرفت و بزرگداشت خدا و خوف از او نامحدود است ، و از اين رو پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم چون جبرئيل را به صورت اصليش ديد بيهوش بر زمين افتاد ، و چون به هوش آمد و به حال طبيعى بازگشت فرمود : « من هيچ يك از مخلوقات خدا را اين چنين گمان نمىكردم جبرئيل گفت : اگر اسرافيل را ببينى چه خواهى گفت كه عرش بر دوش اوست و پاهاى او زمينها را شكافته ، و با وجود اين از عظمت خدا همچون گنجشك كوچكى مىگردد » و فرمود : « شبى كه در سير شبانه - همراه جبرئيل - به