فصل 14 انگيزه هاى غيبت بدان كه باعث غيبت غالبا يا غضب است يا كينه يا حسد ، و در اين صورت از رذائل قوهء غضب است ، و انگيزه هاى ديگرى نيز دارد : 1 - مسخرگى و استهزاء : كه اين عمل همچنان كه در حضور انجام مىگيرد در غياب نيز واقع مىشود ، و منشأ آن را قبلا شناختى . 2 - بازى و شوخى و مطايبه : كه از كسى كه سخنى بر سبيل تعجّب و تقليد و محاكات ياد شود تا مردم بخندند . و اينكه انگيزهء هزل و مزاح چيست خواهد آمد ، و اين حالت متعلَّق به قوهء شهويّه است . 3 - افتخار جوئى و مباهات : كه به وسيلهء ذكر نقص ديگرى خود را بالا ببرد ، و مثلا بگويد : فلان كس چيزى نمىداند . و غرضش در ضمن اين گفتار اثبات فضل و برترى خويش باشد . واضح است كه منشأ اين عمل تكبّر يا حسد است ، و از رذائل قوهء غضب به شمار مىرود . 4 - نسبت دادن يكى از كارهاى زشت به شخص ديگر ، كه با ذكر آن بخواهد خود را از آن برى و پاك نشان دهد ، و حال آنكه بر اوست كه خود را از آن تبرئه كند ، و متعرض ديگرى كه آن را انجام داده نشود . و گاه ديگرى را به عنوان شريك خود در آن كار ياد مىكند ، تا بدين وسيله خود را در اين كار معذور بنمايد . و چه بسا كه منشأ اين عمل كوچكى نفس و