و هوس و بندگى قوهء شهويّه ، و اين آزادى به معنى اعم است و ضد آن رقّيّت و بردگى به معنى اعمّ است كه پيروى از قوهء شهوت و متابعت هوى است . و ضد آزادى به معنى اول - يعنى رقّيّت و بندگى به معنى اخصّ - عبارت است از نيازمندى به مردم در آنچه از رزق بدان محتاج است و نظر به دست ديگران و چشم دوختن به اموال ايشان ، يا بروجه حرام ، مانند غصب و غارت و دزدى و انواع خيانتها ، يا به طريق غير حرام مثل گرفتن صدقات و مانند آن ، بلكه مطلق گرفتن از مردم كه انسان دست خويش را دست زيرين و دست ديگران را دست برين قرار دهد . و شكَّى نيست كه رقّيّت به اين معنى مذموم و ناپسند است ، زيرا وجه اول ( گرفتن مال مردم به طريقى كه حلال نيست ) در شريعت حرام و موجب هلاك ابدى است ، و وجه دوم ( صدقه گرفتن ) گر چه وقتى فقير و مستحق است حرام شرعى نيست ، ليكن موجب توقّع از مردم و چشم داشتن به دست آنان است و باعث ذلَّت و انكسار و خضوع و بردگى نسبت به آنان خواهد بود ، و اين حالت ، وثوق به خدا و اعتماد و توكَّل بر او را كم مىكند و سرانجام بكلَّى منجر به سلب توكَّل مىشود به طورى كه مخلوق را بر خالق ترجيح مىدهد ، و اين با مقتضاى ايمان و معرفت واقعى به خداى سبحان منافات دارد .