بود . مثلا اگر از عبادت كسى بپرسى و بگوئى : آيا روزه اى ؟ اگر بگويد : آرى ، عبادت خود را ظاهر ساخته و در معرض ريا قرار گرفته ، و اگر به ريا نيفتد لااقل ثواب عبادتش كم مىشود زيرا فضيلت عبادت پنهانى به درجات بيشتر است از عبادت آشكار . و اگر بگويد : نه ، دروغ گفته . و اگر سكوت كند ، ترا تحقير كرده و آزرده خاطر ساخته . و اگر براى دفع جواب به چاره جوئى متوسّل شود دچار رنج و ناراحتى مىگردد . پس تو با يك پرسش بيهوده و نابجا او را يا به ريا و دروغ يا كوچك شمردن ديگران يا رنج و زحمت براى چاره جوئى گرفتار كرده اى . و همچنين است سؤال از چيزهائى كه آدمى از اظهار آن شرم مىكند يا احتمالا از اظهار آن مانعى باشد ، مثل اينكه كسى با ديگرى سخنى مىگويد بپرسى : چه مىگفت ؟ و در چه سخنى بوديد ؟ و مانند اينكه انسانى را در راه ببينى و بپرسى : از كجا مىآئى ؟ زيرا گاهست كه مانعى براى اظهار آن وجود دارد . و از اين قبيل است پرسيدن از كسى كه چرا ضعف دارى ؟ يا اين ضعف و لاغرى تو از چيست ؟ يا چه مرض دارى ؟ و مانند اينها . و بدتر از همه آنكه مريضى را از شدت بيماريش بترسانى و بگوئى : چقدر مرضت شديد و حالت بد است همهء اينها علاوه بر اينكه لغو و سخن بيهوده است گناه و ايذاء را نيز در بردارد ، و تنها سخن بيهوده و زائد نيست زيرا سخن بىفايده تنها آن است كه در آن ايذائى و شكستن خاطرى و شرم از جوابى نباشد ، چنان كه روايت است : « لقمان به نزد داود عليه السّلام آمد در حالى كه او زره مىساخت ، و پيش از آن لقمان زره را نديده بود از كار وى تعجّب كرد . خواست بپرسد ، دانائى و حكمت او را مانع شد ، خوددارى نمود و نپرسيد . چون داود از كار خود فارغ شد برخاست و زره را پوشيد و گفت : خوب زرهى است براى جنگ لقمان گفت : خاموشى دانش و حكمت است و كم كسى است كه آن را بجا آورد « . و اين قبيل پرسشها ، به شرط آنكه در آنها ضرر و پرده درى و افتادن در ريا و دروغ نباشد ، از سخنان بيهوده است و ترك آن از خوبى اسلام آدمى است .