زيان نمىرسانده منع مىكرده ؟ « . و نيز وارد شده است كه : « رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم به يكى از اصحاب خود - كه بيمار بود - فرمود : بشارت باد تورا مادرش گفت : بهشت بر تو گوارا باد رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود : تو چه مىدانى ؟ شايد سخن بيهوده مىگفته يا از بذل چيزى كه به وى مربوط نبوده منع مىكرده ؟ » . يعنى بهشت بر كسى گوارا خواهد بود كه به محاسبه كشيده نشود ، و كسى كه سخن بيهوده بگويد تحت حسابرسى در خواهد آمد ، اگر چه سخنش مباح باشد ، و بهشت با مناقشه و سختگيرى در حساب گوارا نخواهد بود ، كه سختگيرى در حساب نوعى عذاب است . و روايت است كه : « مردى نزد پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم سخن مىگفت و پرگوئى مىكرد ، حضرت به او فرمود : زبان تو چند پوشش دارد ؟ گفت : دو لب و دندانهايم . فرمود : آيا در اين نكته اى نيست كه جلوى سخنت را بگيرد ؟ « . و در روايتى ديگر است : « حضرت اين را به مردى گفت كه او را ثنا مىگفت و در گفتار زياده روى و افراط مىكرد ، سپس فرمود : به آدمى چيزى بدتر از زيادى زبان داده نشده » . و روايت است كه : « گروهى از بنى عامر بر رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم وارد شدند ، و به مدح و ثناى حضرت پرداختند . پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : سخن خود را بگوئيد ، شيطان شما را از راه بيرون نبرد ( 1 ) » . و مراد آن حضرت اين است كه : زبان اگر به ثنا گشوده شود ، و لو به راستى ، بيم آن است كه شيطان او را به زيادتر از آنچه نياز دارد وادارش كند و از راه بيرونش برد . يكى از صحابه گفته است : « گاه مردى با من سخن مىگويد كه ميل و رغبت من به پاسخگوئى بيشتر از رغبت من به آب سرد است ، و ليكن پاسخ دادن را

--> ( 1 ) احاديث اين باب را با » احياء العلوم « : 3 - 93 - 99 و » كنز العمال « : 2 - 130 ، 184 تصحيح كرديم . .