ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

202

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

ماندن و كمك به دهنده براى پنهانى دادن صدقه ، و صيانت علم و علما از ابتذال و آبرو ريزى ، و حفظ مردم از حسد و غيبت و بد گمانى است ، بايد اينها را براى برادر مؤمن خود نيز بخواهد ، زيرا آنچه از آن حذر مىكند : از پرده درى ، و ابتذال علم ، و افتادن مردم در غيبت و حسد به سبب علنى شدن صدقهء برادرش نيز پديد مىآيد . پس اگر علنى شدن صدقهء او بر او گرانتر است از علنى شدن صدقهء ديگران ، بايد بداند كه احتراز او از اين معانى فريب و تلبيس نفسانى و مكر شيطان است . و هر گاه طبع او مايل به آشكار كردن است ، و در مىيابد كه انگيزهء اين ميل خوشدل شدن عطا كننده و تشويق او به تكرار آن ، و نشان دادن مبالغه در سپاسگزارى به ديگران است تا آنان نيز در احسان به او رغبت پيدا كنند ، بايد آگاه باشد كه اين بيمارى همان « داء دفين » است كه اگر آن را معالجه نكند وى را هلاك خواهد ساخت ، و بنا بر اين بايد آشكارا گرفتن و بازگو كردن آن را ترك كند ، و پنهانى بگيرد . امّا اگر يقين كند كه انگيزهء او [ بر علنى گرفتن ] بر پا داشتن سنّت شكر گزارى و باز گفتن نعمت ، و فروتنى و تواضع و مقاصد صحيحى مانند اينهاست ، بى آنكه چيزى از مفاسد ياد شده راه يابد ، آشكار كردن افضل است ، و علامت اين آنست كه خود را متمايل بيابد كه در جايى سپاس گويد كه خبر آن به عطا كننده و به كسانى كه به عطاء آنها رغبت دارد نرسد ، و يا در حضور جماعتى دريافت كند كه از علنى بودن بخشش و عطا نفرت و اكراه دارند ، و مايلند مخفى بماند ، و عادتشان اين است كه جز به كسى كه پنهان كند و بازگو نكند و سپاس نگزارد عطا نمىكنند . و چون يقين كرد كه انگيزهء علنى كردن صدقه بر پاداشتن سنّت شكر گزارى است ، بايد از به جا آوردن حقّ عطا كننده غفلت نمايد و بنگرد كه اگر وى از كسانى است كه شكر گزارى و آشكار شدن را دوست دارد ، پس بايد پنهانى بگيرد و سپاس هم نگويد ، زيرا ادا كردن حقّ وى اين است كه او را بر گناه يارى نكند ، و اگر از كسانى است كه شكرگزارى را دوست ندارد و خواستار علنى شدن نيست ، بهتر است كه از او سپاسگزارى كند و صدقهء او را آشكار سازد . و هر كس كه مراقب دل خويش است بايد اين دقايق و نكته ها را ملاحظه كند ، زيرا اعمال ظاهرى كه از اعضا و جوارح بدون توجّه به آن نكته ها صادر مىشود