آنها را به فقر و فاقه مبتلا سازد و آنان از گرسنگى و ناتوانى از تحصيل قوت و آذوقهء خود هلاك شوند . به همين گونه اگر عقل اين قوه را مقهور نكند و آن را بر راه اعتدال نگه ندارد همهء مواد مناسب و شايسته اى كه قوهء غاذيه بايد آنها را بدل ما يتحلَّل سازد به مصرف خود مىرساند و همه را منى مىسازد ، و همهء اعضاء بى غذا مىمانند و ضعيف مىگردند و بدن به سرعت رو به فنا مىرود . امّا اگر شهوت مطيع عقل باشد و به امر و نهى آن گردن نهد همچون عامل و كارگزارى است كه از روى عدل و مروت ماليات مىستاند و آن را صرف مملكت و حفظ مرزها و اصلاح پلها و ديگر نيازهاى كشور مىكند و بقيّهء اموال رعيّت براى خودشان مىماند و صرف آذوقه و ساير ما يحتاج زندگيشان مىشود . و دليل بزرگى آفت اين شهوت و مقتضى هلاك دين و دنيا بودن آن ، اگر از حدّ اعتدال بگذرد ، اخبارى است كه در ذمّ آن وارد شده است . رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلم در يكى از دعاهاى خود چنين مىگويد : « خدايا از شرّ گوش و چشم و دل و شرّ منى خود به تو پناه مىبرم » . و روايت است كه « وقتى آلت شهوت جنسى برخاست دو ثلث عقل مىرود » . و در تفسير قول خداى تعالى : « وَمِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ » 113 : 3 ( فلق ، 3 ) . « و از شرّ شب ( يا هر تاريكى ) وقتى فرا گيرد » . چنين روايت شده است كه : از شرّ آن آلت وقتى كه برخيزد . و پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود : « زنان دامهاى شيطانند » . و فرمود : « خدا هيچ پيغمبرى از گذشتگان را برنينگيخت مگر اينكه ابليس اميد داشت كه او را به مهلكهء زنان بيفكند ، و من از هيچ چيز چنان نمىترسم كه از اين » [ 1 ] . و فرمود : « از فتنهء دنيا و فتنهء زنان بپرهيزيد و اول فتنهء بنى اسرائيل از ناحيهء زنان بود » . و روايت است كه : « شيطان به موسى عليه السلام گفت : با زن بيگانه در خلوت منشين ، كه هيچ مردى با زن نامحرم خلوت نكند مگر اينكه من خود - نه يارانم - سومى آنها خواهم بود تا او را به فتنه اندازم » . و نيز روايت شده كه : « شيطان گفت زن نصف سپاه من است ، و آن تيرى است براى

--> [ 1 ] اين سخن در « احياء العلوم » ( ج 2 ، ص 86 ) از سعيد بن مسيّب نقل شده نه از گفتار پيغمبر ( ص ) . مصحح