ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )
4
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )
در اين شك نيست كه نراقى به كربلا و نجف رفته و در محضر سه تن از بزرگان علما تحصيل كرده است : وحيد بهبهانى كه بعدا از او ياد خواهيم كرد - و آخرين و بزرگترين استاد اوست و نزد وى فارغ التحصيل شده است - و فقيه عالم صاحب « حدائق » شيخ يوسف بحرانى متوفّى در سال 1186 ، و محقّق بزرگوار شيخ مهدى فتونى متوفّى در سال 1183 . نراقى جمعا هفت استاد داشته كه فرزند او در يكى از اجازه هايش آنان را « كواكب سبعه » ناميده است . و ايشان از بهترين استادان عصر خود بودند و در رأس آنان استاد استادان آقا وحيد قرار دارد . نراقى پس از فراق از تحصيل در كربلا به وطن خود بازگشت و در كاشان اقامت گزيد . و در اينجا مركزى علمى بنياد كرد كه طالبان علم به آنجا روى آوردند و اين بعد از آن بود كه كاشان از علم و علما خالى شده بود و پس از آن يكى از مراكز علمى در ايران گرديد ، لكن تاريخ انتقال نراقى به كاشان بر ما معلوم نيست . نراقى بالأخره به عراق بازگشت و در نجف اشرف درگذشت و در آنجا به خاك سپرده شد . و ظاهرا اين سفر وى - به همراهى پسرش - بعد از استادش وحيد و به منظور زيارت اماكن مقدّسه بود و در آنجا وفات يافت . امّا فرزندش بعد از او در نجف اقامت گزيد تا از محضر علماى بزرگ آن روز ، مانند بحر العلوم و كاشف الغطاء ، كسب علم كند . عصر او : در قرن دوازده هجرى در عتبات مقدّسه در عراق ، بلكه در بيشتر شهرهاى شيعى مذهب ايران كه در آنها مركز درس و بحث و مطالعهء عالى علمى جريان داشت - مانند اصفهان و شيراز و خراسان - دو حادثهء غريب و فوق العاده در قلمرو و سلوك دينى رخ نمود : نخست ، جنبش صوفيه كه به زياده رويها و غلوّ و مبالغهء فرقهء كشفيّه انجاميد . و دوم ، حركت فرقهء أخباريّه . اين دومى مخصوصا در اين قرن ، سلطه و سيطره اى نيرومند بر جريان مطالعه و تفكَّر و درس و بحث پيدا كرد و صريحا همگان را به توجّه به خود فرا مىخواند ، تا آنجا كه طلاب علوم دينى در شهر كربلا - كه آن روز بزرگترين مركز علمى در ميان شهرهاى شيعه نشين بود - در اين باره افراط و غلوّ بخصوصى نشان