وقد شهد الحسن هذا يوم الطّفّ مع عمّه وإمامه الحسين عليه السلام وقاتل دونه حتّى ارتثّ وقد أثخن بالجراح وأخذ مع الأسرى محمولًا إلى الكوفة ؛ قاله ابن طاوس في مقتله . وفي كتب السِّيَر والأنساب المعتبرة : إنّه أصابته ثماني عشرة جراحة فوقع ، فلمّا أرادوا أخذ الرّؤوس وجدوا به رمقاً ، فجاء أسماء بن خارجة بن عيينة بن حِصن بن حذيفة بن بدر الفزاريّ ، وكان يُعدّ من أخواله ، وكان رئيس فزارة يومئذ ، وفزارة من أشراف العرب ، وقال : دعوه لي فإنْ وهبه الأمير عبيداللَّه بن زياد لي وإلّا رأى رأيه فيه . فتركوه له ، فحمله إلى الكوفة ، وحكوا ذلك لعبيداللَّه بن زياد ، فقال : دعوا لأبي حسّان ابن أخته . وعالجه أسماء حتّى برئ ثمّ لحق بالمدينة . « 1 » المامقاني ، تنقيح المقال ، 1 - 2 / 272

--> ( 1 ) - سيّد رحمه الله گويد : مصنّف كتاب مصابيح گفته است : حسن بن حسن مثنى روز عاشورا در خدمت عمّش جنگيد وهفده كس را كشت وهجده زخم برداشت واز أسب افتاد ؛ ولى دايى أو أسماء بن خارجه أو را برداشت وبه كوفه برد ومداوا كرد تا به شد وأو را به مدينه فرستاد . ابن سعد ، أسيران را آورد وچون نزديك كوفه رسيد ، مردم كوفه به تماشاى آن‌ها جمع شدند . راوي گويد : زنى از كوفيان از پشت‌بام سر به زير آورد وگفت : « شما از كدام اسيرانيد ؟ » گفتند : « أسيران آل محمد صلى الله عليه وآله . » آن زن پايين رفت ورولباسى وكمرپوش وروبند جمع‌آورى كرد وبه آن‌ها داد وخود را پوشاندند . گويد : علي بن الحسين با زنان بود وبيمارى أو را بسيار نزار كرده بود وحسن مثنى كه با عمو وامام خود همراهى كرده وزير ضربت تيغ ونيزه پايدارى كرده بود وزخم فراوانى داشت ، با آن‌ها بود وزيد وعمر دو پسر ديگر امام حسن هم همراه آن‌ها بودند . حسن بن حسن بن علي بن ابىطالب عليه السلام مردى بزرگوار بود ومتولى أوقاف أمير المؤمنين عليه السلام در زمان خود با حجاج داستان‌هايى دارد وبا عمويش حسين عليه السلام در كربلا بود وأسير شد . بعد از شهادت آن حضرت ، أسماء بن خارجه آزادى أو را درخواست كرد وأو را از ميان أسيران به در برد . گفته‌اند كه با زخم‌هاى فراوانى أسير شد واز آن‌ها شفا يافت . كمره‌اى ، ترجمهء نفس المهموم ، / 151 ، 184 ، 350 در اين روايت ابن نما است كه چون حسن بن حسن ديد يزيد به بوسه‌گاه رسول خدا چوب مىزند ، گفت : « واي از اين خوارى . » نسل آل أمية چون ريگ است * نسل زهرا نيابى از ندرت كمره‌اى ، ترجمهء نفس المهموم ، / 209