--> - امّ فروه ، خواهر أبو بكر بن أبي قحافه مىآيد ؛ لكن اصحّ أقوال آن است كه نام أو جعده است ودختر أشعث بن قيس است وامّ فروه ، خواهر أبو بكر ، مادر أو است . بالجملة ، جعده به مواعيد معاوية فريفته شد وبه قتل امام حسن عليه السلام يك دل گشت . بعضي چنان دانند كه معاوية دستارچهء زهرآلود به مروان بن الحكم فرستاد تا به جعده برساند وأو را بياگاهاند تا پس از مضاجعت حسن عليه السلام را دهد تا خويش را از آلايش بسترد . لا جرم جعده كار به فرمان كرد وآن زهر در امام حسن عليه السلام كارگر افتاد ؛ لكن اين سخن در نزد من بنده استوار نيامد . همانا از آن زهر ناقع كه ملك روم به معاوية فرستاد ، به جعده آوردند ومروان أو را به مواعيد معاوية مغرور ساخت تا شامگاهى كه حسن عليه السلام خواست روزه بشكند وافطار كند ، آن شربت سمّ را با مشربه از لبن درآميخت وپسر پيغمبر را به آن لبن مسموم سقايت كرد ؛ چون امام حسن عليه السلام آن پيمانه را بياشاميد ، خداى را سپاس گذاشت كه : از اين سراى فانى به جنان جاودانى تحويل مىدهد وجد وپدر ومادر وعم را ديدار مىفرمايد . پس روى به جعده آورد ، فرمود : « اى دشمن خدا ! كشتى مرا . خدايت بكشد . سوگند به خداى از اين كردار كسى را در ازاى من مخلف نخواهى داشت . همانا معاوية تو را بفريفت ومسخّر سخره خود فرمود . خداوند تو را وأو را خوار دارد وكيفر كناد . به روايتي فرمود : سوگند به خداى كه در ازاى من ، كس مخلّف نخواهى يافت واز معاويهء فاسق لعين كه دشمن خداست ، خير نخواهى ديد . در خبر است كه جعده يك تن از كنيزكان امام حسن عليه السلام را نيز از آن شربت مسموم بخورانيد ؛ لكن آن كنيزك را هنوز اجل محتوم دست در گريبان نبود . آن سم را قى كرد وجان به سلامت برد ؛ لكن امام حسن عليه السلام مريض گشت وچهل روز در بستر ناتوانى جا داشت . 1 . سورى بر وزن طوبى ، موضعي در بلاد جزيرهء عراق است وگاهى سورا ، ممدوداً تلفظ مىشود . سپهر ، ناسخ التواريخ امام حسن مجتبى عليه السلام ، 2 / 136 - 137 ، 139 - 141 زوجات حضرت حسن عليه السلام را ابن شهرآشوب وجماعتى از محدثين ومورخين دويست‌وپنجاه تن به شمار گرفته‌اند وگروهى سيصد تن گفته‌اند : چند تن از شناختگان اين زنان نگاشته مىآيد : نخستين ، حفصة دختر عبد الرحمان بن أبي بكر وديگر امّ رباب دختر امرء القيس بن عدي بن تيم وديگر هند دختر سهيل بن عمر وديگر زنى از بنى علقمة بن زراره وديگر زنى از قبيله بنى كلب وديگر زنى از دختران عمرو بن إبراهيم المنقري . وديگر ، زنى از بنى شيبان به عرض حسن عليه السلام رساندند كه دل أو به جانب خوارج مىرود . لا جرم أو را طلاق گفت . « وقال : إنِّي أكره أن أضمّ إلى نحري جمرة من جمر جهنّم » . فرمود : « مكروه مىدارم پاره‌اى از آتشپاره‌هاى جهنم را بر سينهء خود بچفسانم . » واز اين سيصد زن كه آن حضرت نكاح فرمود ، بعضي سه -