فلمّا وصلوا العراق قالوا للدّليل : مرّ بنا على طريق كربلا ، فوصلوا إلى مصرع الحسين فوجدوا جابر بن عبداللَّه الأنصاريّ وجماعة من بني هاشم قد وردوا لزيارة قبر الحسين فتلاقوا بالبكاء والحزن واللّطم وأقاموا في كربلا ينوحون على الحسين ثلاثة أيّام . لم يجد السّجّاد عليه السلام بدّاً من الرّحيل من كربلا إلى المدينة بعد أن أقام ثلاثة أيّام ، لأنّه رأى عمّاته ونساءه وصبيته نائحات اللّيل والنّهار يقمن من قبر ويجلسن عند آخر . « 1 » المقرّم ، مقتل الحسين عليه السلام ، / 467 ، 485 1

--> 3 . در نسخهء چاپى ، « حجاز » طبع شده و « حجاز » آن ريسمانى است كه شتر را بدان مهار كنند وشايد صحيح آن « جهاز » باشد و « جهاز » همان پالان چوبى مخصوص است كه بر پشت شتر مىبندند . 4 . « مراحل » جمع « مرحله » ، يعنى يك كوچ كه در حدود هشت فرسخ است . و « حث » يعنى « راندن چهارپا » و « رواحل » جمع « راحله » يعنى « شترسوارى » . سپهر ، ناسخ التواريخ حضرت زينب كبرى عليها السلام ، 1 / 304 - 308 در ملهوف است كه راوي گويد : چون حرم حسين وكسانش از شام برگشتند وبه عراق رسيدند ، به راهنماى خود گفتند : « ما را از راه كربلا ببر » وچون به قتلگاه شهدا رسيدند ، ديدند كه جابر بن عبداللَّه انصارى وجمعى از بني هاشم ورجال آل رسول براي زيارة قبر حسين عليه السلام آمده‌اند ، با هم برخوردند وبا گريه واندوه وسيلى از هم ديدار كردند وماتمى جگرسوز برپا كردند وزنان أطراف هم بدان‌ها پيوستند وچند روز عزادارى كردند . در مقتل شيخ ابن نما هم نزديك به اين مضمون آمده است . كمره‌اى ، ترجمهء نفس المهموم ، / 223 ( 1 ) - وصول عليا مخدره عليها السلام به زمين كربلا سيّد ابن طاوس در لهوف مىفرمايد : أهل بيت عصمت سلام اللَّه عليهم در هنگام مراجعت از شام چون به خاك عراق رسيدند ، بادليل فرمود : ما را به كربلا مىبايد رفت . كاروان را از آن‌جا عبور بده ؛ چون به حاير شريف رسيدند ، جابر بن عبداللَّه انصارى وجماعتى از بني هاشم ورجال آل رسول صلى الله عليه وآله بر سر آن مضجع پاك وتربت تابناك بديدند كه به زيارة سيّد الشهدا مشرف شدند ؛ چون ايشان وزنان اعراب حوالي در آن مقام كريم فرآهم شدند ، ماتمى بزرگ برپا شد . مىگويم : اگر سرهاى شهدا با آن‌ها بوده است ، البتة به كربلا آمدند ، ولى كساني كه مىگويند در أربعين اوّل از شام مراجعت كرده است ، روز أربعين وارد كربلا شدند . اين سخن در عقده محالست وجهتش در سابق روشن شد وچنان‌كه در محل خودش قبل بر اين ياد كرديم ، از كوفه روز أربعين به كربلا آمدند واز آن‌جا به شام رفتند ومنافاة ندارد كه هنگام مراجعت دوباره به كربلا آمده باشند وآمدن به كربلا مطابق خطّ سير عليا مخدره است كه اعلاى كلمهء حق را در هر قريه وشهري بنمايند وثواب زيارة را هم درك كنند ودليل هم تحت اختيار آن‌ها بوده به هر راهى كه مىخواسته‌اند بروند ، أو أطاعت مىكرده است . در اين صورت ، وجهي ندارد كه به كربلا نيامده باشند ؛ واللَّه اعلم . -