نمىدانستند تا آن زمان كه او را برهنه در ساحل سر مىدادند و عريان و گريان در بيابان سرگردان مىگشتند . امّا عاقل « 1 » كه بر ساحل آن جهان افتاد هرگز نميرد ، « لا يَمُوتُ فِيها وَ لا يَحْيى » * ، « 2 » « وَ يَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ما هُوَ بِمَيِّتٍ » . « 3 » نياز به راهنما و آن دوست مهربان كه پادشاهِ رستگار را راه‌نمونى كرد و از حقيقت حال آگاه گردانيد ، مرشد است كه آدمى را از ناپايدارى اين جهان و ظلمت و وحشت آن جهان كه بازگشت او به آن جاست آگاه مىگرداند تا از پيش كارسازى كند و مرگ را آماده شود و به زندگانى دو روزهء دنيا فريفته نشود و در جهان به قُوت لايموت به سر برد و هر چه يابد در راه خداى عزّو جل صرف كند « 4 » باقى مىشود ، چنانچه در تنزيل آمده : « ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ » . « 5 » و به كثرت ذكر و تسبيح در قيعان « 6 » آن جهان درخت‌ها براى خود بنشاند و بستان ها سازد و به كثرتِ استغفار ، ظلمت آن جهان را فرونشاند و وحشت آن « 7 » را به انس مبدل گرداند . ذكر خداوند و افضل ذكر « لا إله الا اللَّه » است و گزيده‌ترين تسبيح « سُبحانَ اللَّهِ وَ بِحَمْدِه سُبحانَ اللَّهِ العَظيمِ وَ بِحَمْدِه » « 8 » و سيّد استغفار « الّلهُمَّ أَنْتَ رَبّي لا الهَ إِلّا أَنْتَ خَلَقْتَني وَ أَنَا عْبدُكَ وَ انَا عَلَى عَهْدِكَ وَ وَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ ،

--> ( 1 ) . در حاشيهء ف : امّا جاهل زيرا هر كه بر ساحل آن جهان افتاد هرگز نميرد . م : جاهل ( 2 ) . كه در آن جا نه مىميرد و نه زندگى مىكند . سورهء طه ، آيهء 74 . ( 3 ) . و مرگ از هر سو بر او مىتازد امّا نمىميرد ، سورهء ابراهيم ، آيهء 17 . ( 4 ) . در حاشيه ف : كه هر چه براى خود صرف مىكند فانى مىشود و هر چه جهت خداى عزّوجلّ صرف‌مىكند باقى مىماند . ( 5 ) . آنچه نزد شماست فنا مىشود و آنچه نزد خداست باقى مىماند . سورهء نحل ، آيهء 96 . ( 6 ) . قيعان : بيابان‌ها . ( 7 ) . م : آن جهان ( 8 ) . وسائل الشيعه ، ج 7 ، ص 182 .