الفيض الكاشاني

34

منتخب مكاتيب قطب ( فارسى )

لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ » . « 1 » خود را مُلزَم به ارشاد مردم و گسترش معارف توحيدى رسول خدا و خاندان پاك او عليهم السلام مىبيند . به اصفهان باز مىگردد و از راه تصنيف و تأليف كتاب و نيز منبر و خطابه به تبليغ دين آسمانى اسلام مىپردازد . علّامه فيض كاشانى ابتدا از پذيرش امامت جمعه به درخواست شاه صفى سر باز مىزند ولى پس از چندى به خواهش شاه عباس دوم به منظور ترويج فريضهء بزرگ نماز جمعه و نيز بسط و نشر علوم دينى با همهء دل نگرانىهايى كه از شرايط حاكم بر دربار سلاطين داشت ، فرمان او را مىپذيرد . فيض كه خود را اكنون رسته از آب و گِل دنيا و بند و دامِ نفْس مىبيند با اين كار ، عزمِ آن داشت كه به يارى اسباب دنيوى ، راهى براى سعادت اخروى مردمان بازگشايد ولى ماجراى پر راز و رمز نماز جمعه در حيات سياسى حكومت صفويه و صف آرايى برخى عالمان دين در برابر فيض و سپس موضع‌گيرى شاه ، وى را بر آن داشت كه از دربار و امامت جمعه كناره گيرد . علّامه فيض ربّانى در پى اين ماجرا به كاشان بازگشت و گويا تا پايان عمر در آن ديار به نگارش و آموزش علوم الهى و ترويج شريعت ناب نَبَوى و بسط معارف والاى وَلَوى پرداخت و سرانجام در بيست و دوم ماه ربيع الثانى از سال 1091 ه . ق به نزد پروردگار خويش شتافت . نامش هماره جاودان و رضوان خداوند جايگاهش باد . « 2 » منتخب نگارى منتخب نويسى شيوهء مرسومِ صاحبانِ انديشه و قلم ، از دير باز تا كنون بوده است . اين شيوه در قلمرو علوم حديث و اخبار و نيز در فقه و تاريخ كاربرد بيش‌ترى داشته است . حجم بزرگِ برخى كتاب‌هاى مرجع و دشوارىهاى استنساخ و نشرِ آثار مكتوب و نيز

--> ( 1 ) . سورهء توبه ، آيهء 122 . ( 2 ) . مطالب اين بخش برگرفته از زندگى خودنوشت علّامه فيض در رسالهء « شرح الصدر » و نيز از رسالهء « الانصاف » هر دو چاپ شده در « ده رسالهء محقق بزرگ فيض كاشانى » ، به كوشش رسول جعفريان ، ص 45 تا ص 73 و ص 182 تا ص 199 است .