الفيض الكاشاني

318

منتخب مكاتيب قطب ( فارسى )

و اين كجا ؟ ! و آن كجا ؟ ! اگر كسى گويد : ما نگاه در لقمه عارف مىكنيم از همان جنس است كه ساير لقمه‌ها ، نه جنسى ديگر است . گوييم : آن جنسى ديگر است امّا به ديدهء تو از همان جنس مىنمايد براى روپوش . و اگر خدا خواهد و اين پوشش رفع كند بيننده به چشم سر ببيند كه آن لقمه كه در دهان عارف است همه از نور است ، از آب و گِل دور است مگر آب و گلى كه هم از نور باشد . و آن كس كه آبگينه از نقره تواند ساخت ، گِل از نور و نور از گِل تواند ساخت . و اين سخن محضِ حق و عين حقيقت است و از تكلّف و مجاز و استعاره و كنايه مبرّاست . قياس طعام عارف بر شخص عارف بايد كرد ، نه شخص عارف به چشم مردمان مانند شخص جاهل مىنمايد و حال آن كه شخص عارف را در نهان تبديل لاحق شده و يكسانى با جاهل نمانده ، امّا تبديل از ديده‌ها پوشيده است . و « وَ تَراهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ » « 1 » حكايت اين حال است . و اگر از اين روشن‌تر بايد « وَ إِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً » . « 2 » و مصداق اين همه اين كه « وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها » . « 3 » چه دانيم كه عدم إبصار ايشان نه مر ظواهرِ اشكال راست بل مر بواطن احوال راست . « وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » . * « 4 »

--> ( 1 ) . و آن‌ها را مىبينى كه به تو نگاه مىكنند ، امّا در حقيقت نمىبينند . سورهء اعراف ، آيهء 198 . ( 2 ) . و هنگامى كه قرآن مىخوانى ، ميان تو و آن‌ها كه به آخرت ايمان نمىآورند ، حجاب ناپيدايى قرار مىدهيم . سورهء اسراء ، آيهء 45 . ( 3 ) . و چشمانى كه با آن نمىبينند . سورهء اعراف ، آيهء 179 . ( 4 ) . و خدا آن كه را خواهد به راه راست رهنمون سازد . سورهء بقره ، آيهء 213 .