و في موضع آخر : « إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ » « 1 » ، و في موضع آخر : « أَ يَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ » « 2 » ، و في موضع آخر : « وَ كانَ الْإِنْسانُ أَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا » « 3 » ، إِلى غير ذلك المواضع . نزد پروردگار پس اگر كسى را جز اين كه انسان باشد اسمى باشد و حقيقتى ديگر بازديد نشود ، مذموم و به محل نفرين باشد . و هر كس كه چنين باشد محلّ او دوزخ باشد و از بهشت و جوار اللَّه محروم و ممنوع . پس دانيم كه اهل بهشت آنانند كه در طىّ بشريّت ، ايشان را حقيقتى ديگر منعقد مىشود كه سزاوار جوار اللَّه و لايق به عنديّت ، « 4 » كه در آيه كريمهء « فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ » « 5 » مذكور شده مىگردند . چه عنديّت « 6 » امرى است مقابل و منافى بشريت چنانچه از آيهء كريمهء « لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً لَاتَّخَذْناهُ مِنْ لَدُنَّا » « 7 » مستفاد مىشود . أيلو أَرَدنا صاحبةً لاتخذناه مِنْ لَدنا ، لا مِن عِندِكُم أيّها الناس . يُريدُ بذلك الرّد على مَن زعم أَنَّ مريم صاحبته ، اللَّه تعالى عمّا يقول الظّالمون » . « 8 » و از آيه كريمهء « ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ » « 9 » الآية ،

--> ( 1 ) . كه آدمى ستمكار و كافر نعمت است . سورهء ابراهيم ، آيهء 34 . ( 2 ) . آيا آدمى مىپندارد كه ما استخوان هايش را گرد نخواهيم آورد ؟ سورهء قيامه ، آيهء 3 . ( 3 ) . ولى آدمى بيش از همه به جدل برمىخيزد . سورهء كهف ، آيهء 54 . ( 4 ) . سزاوار نزد او بودن . ( 5 ) . در جايگاهى پسنديده ، نزد فرمانروايى توانا . سورهء قمر ، آيهء 55 . ( 6 ) . م 4278 : مذكور شده چه عنديت ( 7 ) . اگر خواستار بازيچه‌اى مىبوديم خود آن را مىآفريديم ، اگر خواسته بوديم . سورهء انبياء ، آيهء 17 . ( 8 ) . اگر ما يار و مصاحب مىخواستيم حتماً يار و مصاحب از نزد خود بر مىگزيديم نه از نزد شما مردم . مقصود از اين كلام آن است كه پندار گروهى كه مريم را يار و مصاحب خداى تعالى گمان برده‌اند مردود است ، منزه است خدا از آنچه ستمكاران گويند . ( 9 ) . هيچ بشرى را نرسد كه خدا جز به وحى يا از آن سوى پرده با او سخن گويد . سورهء شورى ، آيهء 51 .