صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )

81

كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )

پس عارف بيقين و از راه كشف مىداند كه لذت معرفت و نظر بر صفات و افعال و نظام مملكت الهى - از اعلى علييّن تا اسفل سافلين - برتر از تمامى لذتهاى دنيائى است كه بالاترين آنها رياست دوستى و مقام داشتن باشد . خلق به چشم عارف كوچك نمايد و محدودهء رياست آنان تنگ باشد ، چون داناست كه اينها فانيند و رياست بر اينان قاصر و آميخته با بسيارى از منافيات و مزاحمتهاست ، بخلاف ابتهاج به حضرت الهى كه غيرى در آنجا مزاحم نبوده و هيچش كرانه نيست . عارف با غرفه بودن در نظاره‌ى دائمى آن در بهشتى است كه همپهناى آسمانها و زمين است . از گلزارهاى آن تمتع گيرد و از ميوه‌هاى آن بچيند و از فكر پايان گرفتن آن آسوده‌خاطر بود ؛ چرا كه نه ميوه‌هاى اين جنّت پايان‌پذير است و نه او را از آنها بازدارند ، وانگهى او خود نيز ابدى و سرمدى است ؛ مرگى فرا نخواهد رسيد ، چرا كه مرگ راهى به محل معرفت الله ندارد ، چون محل معرفت الهى امرى ربانى و آسمانى است كه با رسيدن مرگ درخشش و قوت مىگيرد و بذر مشاهده‌اش انكشاف مىپذيرد . همه‌ى پهناى آسمانها و زمين جولانگاه عارف است ، هرجا كه خواهد بنگرد ، بدون اينكه نياز به حركت درآوردن جسم خود داشته باشد . و هر عارفى در ملاحظه‌ى جمال ملكوت بهشتى چنين پهناور و بلكه پهناورتر ازين دارد ، بدون اينكه يكى جاى را بر ديگرى تنگ كند ، گواينكه پهناورى نزهتگاههاشان به نسبت درجات ديدها و معارف آنان باهم فرق مىكند ، و بنزد خداوند درجاتى گونه‌گون دارند . اين سخن آن‌كس را كه ازين آبشخور نچشيده و ازين مقام بدور مانده گران آيد ، و چه‌بسا كه لذت رياست پيش او برتر از لذت معرفت باشد ، بهمانسان كه كودكان و كودك‌منشان لذت خوردن و شهوتراندن را از لذت رياست برتر شناسند . درين‌جاست كه ديگر ما را با اين كسان كه انكار اين مقام كنند زبان از سخن فروبستن بهتر ، جزين كه به آنان گوئيم حلواى تنتنانى . . .