صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )
39
كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )
حال اگر فرض شود كسى به فكر توليد كرهاسبى است هرگز با وسيله قرار دادن خر يا گاو و يا انسان بدان دست نتواند يافت ، بلكه صرفا از راه دو موجود خاص - كه اسب نر و ماده باشند - به مطلوب تواند رسيد درصورتىكه ميان آن دو آميزشى مخصوص صورت پذيرد . به همين سان هر دانش نظرى را نيز دو اصل مخصوص مىباشد ، و ازدواج ميان آندو را نيز راهى خاص است كه از آميزش آنان دانش مطلوب حاصل آيد . پس عدم آگاهى بدين اصول ، و يا به چگونگى ازدواج آنان مانع از بدست آمدن مطلوب است ، و همسان عدم شناخت جهتى است كه براى ديدن صورت موردنظر آينه را بايد بدانسوى گرفت . و مثال بهتر درينجا كسى است كه مىخواهد پشت گردن خود را در آينهى روبروى خويش ببيند ، او آينه را در جهت پشت خود قرار نداده است و اگر هم در آن جهت قرار دهد آن را از جلوى ديدهگان خود دور نموده است كه نه آينه را تواند ديد و نه پشت خود را . چنين كسى را نياز به آينهى ديگرى است تا پشت خود قراردهد ، طورى كه در روبروى آينهى جلوى او قرار گيرد ، و اين تقابل را طورى تنظيم كند كه عكس پشت گردن او در آينهى پشتى افتد و عكس آينه مذكور در آينهى روبروى او ، در اين صورت خواهد توانست عكس پشت گردن خود را در آينهى روبروئى ببيند . به همين قياس در بدام افكندن دانشها نيز راههائى شگرف وجود دارد كه در آنها قيقاج رفتنها و انحرافاتى شگرفتر از آنچه در آينه گفتيم لازم است و كمتر كسى بر گسترهى زمين باشد كه برين راههاى نامستقيم و حيلتها آشنائى تواند داشت . * * * اينها علل بازدارندهى نفوس انسانى از معرفت حقائق امور است ، و گرنه هر قلبى بالفطره صلاحيت معرفت حقايق را دارد ، چرا كه قلب موجودى ملكوتى ،