اول ذات انسانى از دو گوهر ساخته شده است : يكى نورانى كه نفس است ، و ديگر ظلمانى كه جسد است . نفس زنده ، دانا ، كارگر و فرارو است ؛ و جسد مرده ، نادان ، و فروياز است . دوم حصول كمال براى انسان و برترى و مزيت يافتن آن بر ديگران بستگى به دانش و عمل به مقتضاى آن دارد ، و نه چيز ديگر . سوم دانشى كه انسان را بدان برترى و كمال حاصل شود و با دارا بودن آن از همپايگى حيوانات تا درجه‌ى ملائكه مقربين بالا رود هردانشى نيست ؛ بسيارى از دانشها كه بيشتر دانشمند خواندگان خود را بدانها مشغول مىدارند از قبيل حرفه‌هاست ، و دانشى كه در آخرت به كار آيد همانست كه علماى آخرت بدان همت مىگمارند و علماى دنيا از آن روگردانند ، يعنى شناخت خداوند و صفات و افعال و كتابها و پيامبران او ، و شناخت روز قيامت و نفس انسانى و چگونگى استكمال و ترقى آن از جايگاه حيوانات كه در معرض فنا و نابوديند تا فراگاه ملكوت و روحانيان كه هميشگى و جاويدانند . چهارم چنين كمال علمى جز از راه رياضتها و مجاهدتهاى شرعى و علمى و با رعايت شرايط مخصوص بدست نيايد ، و كمتر كسى را نيز امكان بدست آمدن وجود دارد .