صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )
28
كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )
درجهى برتر و رتبهى آخرين است ، بطورى كه شايستگى برترين رحمتها و بالاترين مقامات را فراهم آرد . و چون كسى روسوى ماسواى حق كند و به دنيا اعتماد نمايد و به شهوت و مقام آن گرايد غيرت الهى فرودش افكند و به درك اسفلش اندازد كه مانندهى سگ شود ، همچنانكه فرمودهاست : « 6 » « نماى او نماى سگ است » در شهوت و حرص خويش « كه چون بر او حمله كنى زبان بيرون كرده ، نفسنفس زند ؛ و اگرش واگذارى نيز چنين كند » . اين فروافتادن حالتى براى او پيش آرد كه اگرش نصيحت كنى و برناپاكى حال و گمراهيش آگاهسازى نپذيرد و بيدارى نگيرد ، بلكه ادعاها پيش آرد و عذرها برشمارد ، و در مقابل توبه انكار گرايد و تو را به بدخلقى متهم سازد ؛ و اگرش واگذارى به زمين شهوتها فروگرايد و متابعت هواى نفس كند . و چه بىمغز است آن مدعى علم و تقوائى كه مىپندارد متابعت هواى نفس ضررى نمىرساند . آيا اين احمق سفيه كتاب خدا را ننگريسته و آيات قرآن را باتوجه و ايقان تلاوت نكرده است تا ببيند خداوند تعالى چگونه پيامبران خود را كه دوستترين خلق نزد اويند از پيروى هواى نفس برحذر داشته ، و در پيروى آن به گمراهيشان وعده كرده است ، چنان كه مىفرمايد : « 7 » « اى داود ما تو را خليفه در زمين قرار داديم ، پس ميان مردمان به عدالت حكم كن ، و پيروى هوى منماى كه از راه خدايت گم گرداند ، اين نماى كسانى است كه آيات ما را تكذيب كردند » ، و مراد از تكذيب ، ترك عمل به آنها و فريبخوارى است . و همچنين مىفرمايد : « 8 » « پس داستانها را فروخوان شايد انديشه كنند » .
--> ( 6 ) - فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ . [ سوره اعراف 7 / 176 ] ( 7 ) - در متن كتاب قسمتى از آيه با آيهء ديگر سهوا خلط گرديده است : يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ . [ سوره ص 38 / 26 ] ( 8 ) - فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ . [ سوره اعراف 7 / 176 ]