منافقينند ، و خداوند گواهى داده است كه « منافقين دروغزنانند » . « 1 » و خود او را اهل الله ، و صاحبدلان درشمار احمقان و ديوانگان و اشقيا مىشمارند . كه ظالمتر از آن‌كس است كه بر خدا دروغ بندد ؟ يا بگويد به من وحى گشته ، درحالى كه چيزى برو وحى نشده است . و آن‌كه بگويد : من نيز مانند آنچه را خدا نازل كرده نازل مىكنم ؟ بگو : آيا شما را دانشى است كه اظهار آن براى ما توانيد كرد ؟ ! چيزى جز گمان را پيروى نمىكنيد ، و جز بگزافه سخن نمىگوئيد . « 2 » سبب گرفتارىهاى اينان نداشتن دانشى نظم‌بخش و قلبى مراقب و كردارى پاكساز است و اين‌كه چيزى جز پيروى شيطان و رسيدن به شهوتها و همنشينى منافقان لهو و هذيان‌گرا و خسران مآب را ندارند . و چه بسيار از بعضيشان شنيده مىشود : « اعمال بدنى بىارزشند دل را بايد نگريست ، دلهاى ما واله حبّ خدا و و اصل به معرفت اويند ، و در حظائر قدس جا خوش كرده‌اند ؛ غوطه‌ورى ما در شهوات و لذات با ظواهر و بدنهامان است ، نه با بواطن و دلهامان » . برين باورند كه در اثر نزديكى و جايگاهى كه نزد خدا براى خود مىپندارند مباشرت شهوتها و همگامى معصيتها آنان را از راه خداى بازنخواهد داشت . احمق زنديق سفيه متوجه نيست كه با گفتن اين فريبا سخنان كه نتيجه‌اى جز فروزان ساختن آتش عذاب ندارند ، رتبه‌ى نفس بىقابليت خود را از جايگاه پيامبران - كه درود خدا برآنان باد - فراتر برده است ؛ چرا كه فقط يك خطا آنان را از راه خدا بازمىداشت تا آنجا كه سالهاى متوالى آنان براى چيزى كه آن را معصيت و گناه مىشمردند ، مىگريستند و نوحه‌گرى مىكردند . خداوند تعالى در حكايت بلعم باعورا به سلوك علمى و عملى آگاهى مىدهد و به شديدترين وجه از ميل به خواهشها و جاذبه‌هاى شهوات دنيوى

--> ( 1 ) - وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنافِقِينَ لَكاذِبُونَ . [ سوره منافقون 63 / 1 ] . ( 2 ) - تضمينى است از آيات 93 و 148 سوره انعام .