صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )

12

كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )

دو نامه نيز از صدر المتالهين موجود است كه يكى را به استاد خود ميرداماد - ره - نوشته و ديگرى را به شمساى گيلانى ( ريو - 2 / 417 ذيل ) . اولى در كتاب « شرح‌حال و آراء فلسفى ملا صدرا » تأليف آقاى آشتيانى ص 225 چاپ شده است . كسر اصنام الجاهلية ( شكست بتهاى جاهليت ) سبب نوشتن اين كتاب را مؤلف چنين بيان مىكند : « درين زمان كه تاريكىهاى نادانى و نابينائى در شهرها پراكنده گشته است ، و كوته‌فكرى و نادرستى همه‌ى آباديها را فرا گرفته است ، گروههائى را مىبينم كه با تمامى توان خويش در عقائد و گفتار به نادانى و هذيان گرائيده‌اند و بر فسادگرى در كردار اصرار مىورزند . . . و با همه‌ى تهيدستيشان در علم و عمل خود را به ارباب توحيد و اصحاب تفريد مانسته مىانگارند . . . و پيرو يكى از همنوعان خود گشته‌اند كه ولايت خداوند و قرب و منزلت داشتن نزد او را مدعى است . . . » . آنگاه بشرح كردار چنين مدعيان مىپردازد و توضيح اين‌كه با داشتن خصوصياتى كه اينان دارايند نتوان عرفان و شناختى از حق داشت و اقوال و شطحيات اينان ترّهاتى بيش نيست . و پس از بيان چندى از طرق عوامفريبى و علل پيدا شدن اعتقاد در افراد ساده‌لوح نسبت به اينان مىگويد : « چون ديدم كه دفع اين شر كارى خطير در امر دين است و رفع اين شبهه از قلب دانش‌پژوهان - و ديگر مبتديان - و خلاص نمودن آنان از وسوسه‌هاى شياطين كارى سترگ مىباشد ، از خداوند خيرجوئى نموده و شروع در ازاله‌ى وسوسه‌ها و رفع شبهات و باطل كردن ياوه‌ها و باز نمودن گره‌هاى بسته‌ى اينان نمودم . . . اين رساله پرداخته گشت . . . و در يك مقدمه و چهار گفتار و يك خاتمه‌اش ترتيب دادم » .