نكوهشى لازم نيايد ، چنين اعمالى را « مباح » گويند . اين احكام كه به حسب تقسيم عقلى و شرعى به پنج قسم منحصر شد هم در كردار ظاهر صدق كنند و هم در اعمال باطنى . آنچه را كه به كردار ظاهرى مربوط مىگردد فقهاء - شكر الله سعيهم - جمع آورده و علمى را بنام « فقه » تدوين نموده‌اند . و بخش مربوط به اعمال باطنى و تحصيل معارف يقينى و بدست آوردن علوم كشفى الهى را علماى باطن متصدى شده و بر درجات آن صعود نموده‌اند و مقدارى از آنها را آشكارا ساخته و مقدارى را پنهان داشته‌اند . و توان گفت كه اين احكام پنجگانه در هر امرى ، حتى در تجارت و يا بدست آوردن چيزى و يا رها گشتن از چيزى - دينى و يا دنيائى ، ظاهرى و يا باطنى ، كوچك و يا بزرگ - جريان دارند . پس مقصود شريعت ظاهرى پاكسازى ظاهر از ناپاكىهاى جسمانى و واداشتن انسان به كارها و عباداتى است كه اعضايش را به خضوع وادارد و او را به ترك لذتها ملزم گرداند و وادار به دادن صدقات به فقرا و مساكين كند ، و شمار اهل ايمان را در اثر زناشوئىها بيش ، و شمار كافران و منافقان و مفسدان را با تشريع جهاد كم كند ، و حدود را جارى سازد ، و ظالمان و گناهكاران را بوسيله‌ى ديه‌ها و تعزيرها اصلاح كند - تا نظام حفظ شود و مردمان چون چهارپايان رها و يله نباشند - . و مقصود شريعت عملى باطنى ، پاكسازى باطن است از زشتىها و تاريكىهاى باطنى و تصفيه نمودن آن از صفات حيوانى شهوى و غضبى همچون تحصيل خواستهاى شهوانى و برترىجوئيها بر ديگران ، و همچنين پاكسازى از وسوسه‌هاى شيطانى ، چون مكر و حقه‌بازى و طرح‌ريزى براى بدست آوردن چيزهاى فانى . و غرض شريعت علمى باطنى پاكسازى جهت والاى نفس و قوه‌ى عقلى