علماى مشّائى بغداد هستند در برابر مغربيّين كه به شارحان ارسطوئى همچون اسكندر افروديسى « 1 » و ثامسطيوس « 2 » و يحيى النّحوي « 3 » اطلاق مىشود « 4 » و ابن سينا در كتاب الانصاف خود ميان اين دو گروه يعنى مشرقيّين و مغربيّين به انصاف و حكميّت برخاسته و صد و بيست و هشت هزار مسأله را در آن كتاب ذكر كرده است . « 5 » افكار فلسفى ابن سينا در شفا به وسيلهء شاگردان و شاگردان شاگردان او بسيار سريع منتشر شد . بهمنيار بن مرزبان شاگرد ابن سينا در تدوين كتاب التحصيل « 6 » تحت تأثير مستقيم استاد خود بود و شاگرد برجستهء بهمنيار ، ابو العباس لوكرى ، كتاب بيان الحقّ بضمان الصّدق « 7 » را تأليف كرد و به وسيلهء او فلسفهء مشّائى كه مبتنى بر عقايد و آراء

--> ( 1 ) . Alexander of Aphrodisias . ( 2 ) . Thernistius . ( 3 ) . John Philoponos . ( 4 ) . مقدّمهء عبد الرحمن بدوى بر ارسطو عند العرب ، ص 24 . ( 5 ) . المباحثات ، ص 375 . براى آگاهى بيشتر از كلمهء « مشرقيّه » ، رجوع شود به مقالهء نالينو C . Nallino كه به وسيلهء عبد الرّحمن بدوى ترجمه و تحت عنوان : « محاولة المسلمين ايجاد فلسفة المشرقيّة » در كتاب « التراث اليونانى فى الحضارة الاسلاميّة » ( قاهره ، 1946 م ) ص 293 - 245 چاپ شده است و همچنين تحقيق مفيد و ممتّع دكتر يحيى مهدوى كه در فهرست خود ذيل الحكمة المشرقيّة ص 78 - 80 آورده‌اند . ( 6 ) . اين كتاب به وسيلهء مرحوم مرتضى مطهّرى تصحيح و در سال 1349 ه ش . به وسيلهء دانشكدهء الهيّات و معارف اسلامى دانشگاه تهران ، چاپ شد و ترجمهء فارسى آن تحت عنوان « جام جهان نماى » به وسيلهء استاد عبد اللّه نورانى تصحيح و در سال 1361 ه ش . به وسيلهء مؤسّسهء مطالعات اسلامى دانشگاه مك‌گيل شعبهء تهران به چاپ رسيد . ( 7 ) . از كتاب بيان الحق لوكرى نسخه‌اى كامل به شمارهء 108 در كتابخانهء مركزى دانشگاه موجود است و قسمت مدخل از منطق آن به اهتمام دكتر ابراهيم ديباجى تصحيح و با مقدّمه‌اى مبسوط و مفيد به وسيلهء انتشارات امير كبير در سال 1364 ه ش . چاپ شده است و بخش علم الهى به اهتمام همين مصحّح در سال 1373 به وسيلهء مؤسّسهء بين المللى انديشه و تمدّن اسلامى مالزى چاپ شده است .