عبد الحسين بينش
54
نگاهى نو به جنگهاى صليبى ( فارسى )
اين خليفه كه مدت 25 سال به درازا كشيد ، حوادث بسيارى روى داد كه مهمترين آنها را به طور فهرستوار مورد اشاره قرار مىدهيم : اولين حادثهء مهم ، ورود صليبيها به قلمرو اسلامى و تصرف نيقيه بود و چندى پس از آن بيت المقدس به تصرف درآمد . دعوت باطنيها در اصفهان گسترش يافت . محمد بن ملكشاه بر برادرش سلطان بركياروق شوريد و براو پيروز گشت . كار باطنيها در عراق بالا گرفت به طورى كه همهء مردم به ويژه اميران وبزرگان به وحشت افتادند و در زير لباس خود زرهمىپوشيدند . در بغداد بيمارى حصبه شيوع پيدا كرد و شمار بسيارى از كودكان را به هلاكت رساند و به دنبال آن و با پيچيد . در نهاوند شخصى ادعاى پيغمبرى كرد و شمار بسيارى بر او گرد آمدند ولى سرانجام به قتل رسيد . علاوه بر اينها حوادث و بلاياى طبيعى نيز خسارتهاى فراوانى به مردم وارد ساخت ، به طورى كه زندگى عادى آنان دچار اختلال شد ؛ و اين افزون بر رويدادها و آشوبهاى سياسى بود كه هر از چند گاه يك بار ، اوضاع را دستخوش آشفتگى و تحول مىكرد « 1 » . فاطميان خاندان فاطمى كه روزگارى قدرتش با قدرت خلافت عباسى برابرى مىكرد و حتى در يك نوبت يكى از اميران و داعيان اين خاندان به نام ارسلان بساسيرى خليفهء عباسى را از بغداد بيرون راند و به زندان افكند و به نام مستنصر فاطمى خطبه خواند « 2 » . اما در اين روزگار اين سلسله نيز روزگار ضعف و ناتوانى را سپرى مىكرد و وضعيتى نيكوتر از بنى عباس نداشت . قلمرو آنان در شام به تصرف سلاجقهء روم درآمده بود و در درون خود نيز گرفتار اختلاف سياسى و پراكندگى مذهبى بودند . خلفا از خود هيچ نيرو و ارادهاى نداشتند و زمام امور به دست وزيرانى بود كه حتى به خودشان لقب « الملك » مىدادند « 3 » . دو فرقهء بزرگ و عمدهء
--> ( 1 ) . براى آگاهى بيشتر ر . ك . تاريخ الخلفا ، سيوطى ، جلال الدين ابوبكر ، تحقيق عبد الحميد ، مطبعة المدنى ، قاهره ، چاپ دوم ، ص 426 - 29 . ( 2 ) . تاريخ سياسى اسلام ، حسن ابراهيم حسن ، داراحياء الترات العربى ، بيروت ، چاپ يكم ، ص 11 - 12 . ( 3 ) . ر . ك . العرب و الروم و اللاتين ، ج 1 ، ص 145 .