فصل يكم : كلّيات مفهوم شناسى جنگهاى صليبى به طور خاصّ ، به سلسله درگيريهايى گفته مىشود كه در سال 489 ه / 1095 م به وسيلهء مسيحيان اروپايى و با هدف آزادسازى بيت‌المقدس « 1 » بر ضد مسلمانان آغاز گرديد و تا سال 690 ه / 1291 م ، يعنى مدت دويست سال استمرار يافت . اين جنگها را از آن رو صليبى خوانده‌اند كه جنگجويان مسيحى ، هنگام عزيمت به‌سرزمينهاى اسلامى ، به فرمان « پاپ اوربان دوم » « 2 » ، صليب را نشان خويش قرار داده و آن را بر سينه و سلاحشان نقش مىكردند . « 3 » جنگهاى صليبى به مفهوم خاصّ خود ، چنان كه گفته شد ، به همان مقطع زمانى محدود بود ، امّا اين جنگها به معناى عام و فراگير آن كه همانا ايدهء صليبى گرى و تداوم مبارزه مسيحيت با اسلام باشد ، همچنان تا به امروز برپا بوده و در جريان است . اين ايده ريشه در روحيهء سلطه و انحصارطلبى ، خود بزرگ بينى ، زياده خواهى ، استعمارگرى و تجاوز كارى اروپائيان دارد و چونان آتشى در زير خاكستر هر از چند گاهى در گوشه و كنار جهان اسلام شعله ور مىگردد . به ويژه پس از حصول برترى تكنولوژيك غربيان كه به سبب آن مسلمانان در جايگاه ضعف قرار گرفتند ، اين تقابل به شكل برخوردى يك سويه در آمده است . طى جنگهاى اوّل

--> ( 1 ) . بيت المقدس يا قدس ، شهرى است در وسط فلسطين اشغالى ، ارتفاع آن از سطح دريا به 2440 يا ( حدود 735 متر ) مىرسد . تاريخ اين شهر به هزاره سوم پيش از ميلاد مىرسد و در نزد همهء مسلمانان ، مسيحيان و يهوديان مقدس مىباشد . مهمترين بناهاى تاريخى آن قبة الصخره و كليساى قيامت است . ( موسوعة المورد ، منيرالبعلبكى ، بىنا ، بيروت لبنان ، ج 6 ، ص 12 ) . ( 2 ) . اوربانوس دوم ( 1035 - 1099 ) ؛ پاپ رم ( 1088 - 1099 ) . در مباحث آينده كتاب با وى بيشتر آشنا خواهيم شد . ( ر . ك . موسوعة المورد ) . ( 3 ) . العدوان الصليبى على مصر ، نسيم يوسف ، جوزف ، دار النهضة العربيه ، 1981 ، بيروت ، لبنان ، ج 2 ، مقدمه چاپ يكم .