پژوهشكده تحقيقات اسلامى

75

مرورى بر زندگانى فرماندهان اسلام ( فارسى )

درس دهم : مالك اشتر « 1 » : منزلت مالك در ميان ستارگان تابناك تاريخ پر افتخار اسلام ، نام « مالك اشتر » تابنده‌تر و درخشانتر است . او در يمن متولّد شد و دو لقب مشهور « اشتر » و « كبش العراق » « 2 » را داراست . وى از بزرگان شيعه ، خواص ياران امير مؤمنان ، از فرماندهان عالى رتبه سپاه « شرطة الخميس » « 3 » و از سرداران رشيد سپاه امام بود . نخستين مدح دربارهء او از پيامبر ( ص ) وارد شده است . آن حضرت از دفن كنندگان ابوذر ( كه مالك جزو آنها بود ) به گروه مؤمن و يا به روايتى ديگر به گروه صالحان تعبير كرد . امير مؤمنان على ( ع ) نيز در ستايش او فرمود : آيا كسى مانند مالك مىتواند باشد ؟ ! زنان از زادن فرزندى اين چنين نازايند ، او براى من چنان بود كه من براى رسول خدا ( ص ) بودم . اشتر در عصر خلفا مالك اشتر در تمام وقايع و جنگهاى اسلامى عصر خود شركت داشت كه از معروفترين آنها جنگ

--> ( 1 ) . تذكر : تمامى مطالب اين درس ترجمه و تلخيصى است از دو كتاب : مالك الاشتر بقلم محمد رضا الحكيم و قائد القوات العلويه مالك الاشتر النخعى بقلم الشيخ عبدالواحد المظفرى به همين خاطر از ذكر منابع در پاورقيها خوددارى كرديم ( 2 ) . كبش به گوسفند نر دو يا چهار ساله گويند كه پيشاپيش گله حركت مىكند و اين تشبيهى است براى فرمانده سپاه كه در جلوى سپاه حركت مىكند . اشتر نيز به او مىگفتند ، چون چشم او در يكى از جنگها معيوب شده بود ( 3 ) . به اولين گروه از لشكر كه در جنگ حاضر شده و آمادهء مرگ باشند ، شرطة الخميس گفته مىشد . ( فرهنگ نفيسى ، ج 3 ، ص 30 . ) اينان جان بركفانى بودند كه با آمادگى كامل در هر موقعيتى كه به فداكارى آنها نياز بود ، انجام وظيفه مىكردند . )