معاويه براى اين كار كسى را مطمئن‌تر و مورد اعتمادتر از عمروعاص نمىشناسد ، و جز او ديگرى را نمىگمارد ، پس شما نيز عبداللَّه بن عباس را به مقابله با او بفرستيد ، زيرا عمرو هر گره و مشكلى پيش آورد ، عبداللَّه آن را خواهد گشود ، و عمرو گرهى نگشايد ، مگر اينكه عبداللَّه آن را خواهد بست . و هر كارى را عمرو ابرام نمايد ، عبداللَّه نقض كند ، و هر امرى را كه نقض كند ، عبداللَّه ابرام كند . « 1 » با اين حال ، منحرفين نپذيرفتند و ابوموسى را حكم قرار دادند و حكميت بدان صورت ننگين پايان يافت . ابن عباس و خوارج هنگامى كه خوارج از سپاه امام جدا شده ، به حرورا رفتند ، حضرت على ( ع ) به منظور ارشاد و هدايت شورشگران و اتمام حجّت با آنها ، ابن عباس را به سوى آنان روانه كرد و به او دستور داد تا با سنت پيامبر ( ص ) با آنان استدلال كند و از عقايد و دليل تجمع آنان مطلع شود . ابن عباس نيز چنين كرد . « 2 » اين كار چند بار تكرار شد ، ولى مؤثر واقع نشد . ابن عباس در عصر امام على ( ع ) ، مشاور امور حكومتى حضرت نيز بود ، چنانچه با پيشنهاد وى ، زياد براى آرام كردن مردم فارس فرستاده شد « 3 » همچنين او همراز امام بود ، چنانچه پس از شهادت محمد بن ابى بكر و سقوط مصر به دست معاويه ، امام ( ع ) دردهاى دلش را ضمن نامه‌اى براى ابن عباس بازگو كرد « 4 » و ابن عباس نيز براى عرض تسليت به پيشگاه امام ، از بصره به كوفه رفت « 5 » و چون خطبهء شقشقيه آن حضرت به دنبال سؤال مردى قطع شد ، ابن عباس از امير مؤمنان درخواست كرد كه سخن را از همان جا كه قطع شده ادامه دهد كه آن حضرت فرمود : اين شقشه‌اى بود كه از جا كنده شد سپس به حالت نخست بازگشت . « 6 » ابن عباس در عصر امام حسن ( ع ) پس از شهادت امام على ( ع ) ، ابن عباس و امام حسن ( ع ) آن حضرت را غسل دادند و ابن عباس

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، ج 2 ، ص 229 ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 189 ؛ وقعهء صفين ، ص 500 ( 2 ) . شرح نهج‌البلاغه ، ج 18 ، ص 71 ( 3 ) . كامل ، ج 37 ص 367 ؛ تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 122 و 137 ( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 9 ؛ شرح نهج البلاغه ، ج 6 ، ص 92 ( 5 ) . شرح نهج‌البلاغه ، ج 4 ، ص 41 ( 6 ) . همان مدرك ، ج 1 ، ص 203