پرشكوه و دمساز و خوش قلب ، آثارش جاودانه ، در پيمان محكم و استوار ، شب زنده‌دار ، وسوسه‌هاى روزگار در او بىتأثير و گرسنگى و سيرى برايش يكسان بود . شخصيت والاى او بگونه‌اى بود كه معاويه از عقيل بن ابىطالب توصيف آل صوحان را مىخواهد و عقيل مىگويد : زيد و عبداللَّه ( برادرزيد ) دو نهر بزرگ و روان هستند كه ناآرامى در آنها آرامش مىيابد ، و آباديها به آن دو سيراب مىشود . مردانى با جديت هستند كه بازى در آنها راه ندارد . « 1 » زيد كه افتخار همنشينى و همراهى با صحابه بزرگوارى همچون سلمان را داشت ، با رفتن سلمان به مداين به عنوان حاكم آنجا ، عهده‌دار تعليم قرآن در آن شهر شد . « 2 » زيد و مبارزه با عثمان با رواج انحرافها و كجرويها در خلافت عثمان ، زيد بن صوحان جزء كسانى بود كه در جريان اعتراضات مردمى عليه عثمان ، به همراه عدّه‌اى از مردم كوفه به مدينه آمد . او عثمان را نكوهش مىكرد . از اين رو ، عثمان دستور داد زيد را به خاطر سخنانش به شام تبعيد كنند . زيد آن قدر عليه حكومت معاويه در شام فعاليت نمود كه معاويه از عثمان خواهش كرد كه زيد را به كوفه برگرداند . زيد و همراهانش پس از بازگشت به كوفه آن قدر به افشاى خلافهاى عثمان و كارگزارانش پرداختند كه دوباره به دستور خليفه به حمص تبعيد شدند . « 3 » با فراگير شدن دامنهء انقلاب مردمى عليه عثمان ، تبعيد شدگان از اسارت رهايى يافته و به شهر و ديار خود بازگشتند . زيد نيز از كوفه با گروهى از مردان انقلابى به مدينه رفت و در آنجا به همراه انقلابيون مصرى و بصرى عليه عثمان وارد عمل شد تا اينكه عثمان در سال 35 به قتل رسيد . « 4 » زيد سرباز فداكار على ( ع ) زيد كه آرزوى حكومت عدل اسلامى امام على ( ع ) را داشت ، با آغاز خلافت آن حضرت در ركاب ايشان بود . از اين رو امام على ( ع ) به منظور تجهيز كوفيان براى نبرد جمل ، زيد را به

--> ( 1 ) . اعيان الشيعه ، ج 7 ، ص 101 ؛ مروج الذهب ، ج 3 ، ص 37 . ( 2 ) . تهذيب تاريخ دمشق الكبير ، ج 6 ، ص 15 ، دارالمسيره بيروت ، 1399 ق . ( 3 ) . همان مدرك ، ج 7 ، ص 103 - 104 . ( 4 ) . كامل ، ج 3 ، ص 158 .