المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
703
مروج الذهب ( فارسى )
مدت محاصره عثمان در خانهاش چهل و نه روز بود و بيشتر از اين نيز گفتهاند كشته شدن وى شب جمعه سه روز مانده از ذى حجه بود گويند يكى از آن دو كس كنانة بن بشر تجيبى بود كه چماقى به پيشانى او كوفت و ديگرى سعد بن حمران مرادى بود كه با شمشير بشاهرگش زد و او را از پا در آورد و بقولى عمرو بن حمق با چند تير نه ضربت به او زد . از جمله كسانى كه براى قتل وى رفته بود عمر بن ضابى برجمى تميمى بود كه شمشير خود را به شكم او فرود برد . بطوريكه قبلا گفتهايم عثمان را در محل معروف به حش كوكب دفن كردند ، قبور بنى اميه نيز آنجاست و بنام حله نيز معروفست . جبير بن مطعم و حكيم بن حزام و ابو - جهم بن حذيفه بر او نماز خواندند وقتى عثمان محاصره شد ابو ايوب انصارى با مردم نماز ميخواند و چون او حاضر نشد سهل بن حنيف نماز خواند و روز قتل وى على با مردم نماز خواند گويند وقتى عثمان كشته شد هيجده تن از بنى اميه در خانه با او بودند كه مروان بن حكم از آن جمله بود همسر عثمان نائله دختر قرافصه درباره كشته شدن او گويد : « بدانيد كه بعد از آن سه نفر بهتر از همه مردم كسى بود كه بدست تجيبى كه از مصر آمده بود كشته شد . چرا نگريم و خويشاوندان من نگريند كه بركت ابو عمرو را از من نهان كردهاند » . حسان بن ثابت درباره انصاريانى كه او را تنها گذاشتند يا بكشته شدنش كمك كردند سخنانى گفته و خدا گفته او را بهتر داند مضمون اشعار اينست : « هنگامى كه مرگش در رسيد انصار او را يارى نكردند در صورتى كه اينجا ولايت انصار بود به زبير و طلحه چه ميتوان گفت كه قضيه مقدر آمده بود محمد بن ابى بكر مباشر كار بود و عمار پشت سر او بود » و اشعارى مفصل است كه ضمن آن از كسان ديگر نام ميبرد و آنها را به همدستى در قتل عثمان و رضايت به اين حادثه منسوب ميدارد و خدا بهتر داند حسان تمايلات عثمانى داشت و از ديگران ناخشنود بود كه عثمان با او نكوئى